IMF & IEA: Oorlog in de Golf drijft olieprijs op en vergroot kans op recessie

De aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten dreigt de wereldeconomie in een diepe crisis te storten. Terwijl het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt voor een naderende wereldwijde recessie, spreekt het Internationaal Energieagentschap (IEA) van de grootste ontwrichting van de oliemarkt in de geschiedenis.

Door de blokkade van de Straat van Hormuz en de escalerende spanningen tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël, lopen zowel de inflatie als de brandstofprijzen wereldwijd hard op.

IMF schetst sombere scenario's

In de nieuwste World Economic Outlook heeft het IMF de groeiverwachtingen voor dit jaar fors naar beneden bijgesteld. De organisatie houdt rekening met drie scenario’s, variërend van een tijdelijke dip tot een wereldwijde recessie. In het meest optimistische geval blijft de groei steken op 3,1 procent, met een inflatie van 4,4 procent in 2026.

Het doemscenario is echter aanzienlijk grimmiger: als het conflict langdurig aanhoudt, kan de wereldwijde groei onder de 2 procent zakken. Sinds 1980 is een dergelijke economische krimp pas vier keer voorgekomen, voor het laatst tijdens de coronapandemie.

In dit scenario zou de inflatie dit jaar stijgen naar 5,8 procent en in 2027 zelfs de 6,1 procent aantikken. Vooral het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Europa zullen de klappen opvangen, terwijl de VS naar verwachting relatief gespaard blijft.

Historische ontregeling op de oliemarkt

De directe oorzaak van de economische malaise is de blokkade van de Straat van Hormuz, die sinds eind februari door Iran wordt afgesloten. Volgens het IEA is het dagelijkse aanbod van olie hierdoor met bijna tien procent gedaald, wat neerkomt op ruim tien miljoen vaten per dag. "De prijzen zijn al hoog, maar nog geen afspiegeling van de ernst van het probleem," waarschuwt IEA-directeur Fatih Birol.

Hoewel de olieprijs momenteel rond de 100 dollar per vat schommelt, houden experts rekening met uitschieters naar 150 of zelfs 200 dollar als de blokkade voortduurt. Om de tekorten op te vangen, hebben verschillende landen onder leiding van het IEA al 400 miljoen vaten uit hun strategische reserves vrijgemaakt.

Nederland droeg hieraan bij door 5,36 miljoen vaten vrij te geven, ongeveer 20 procent van de nationale voorraad. Het effect van deze maatregelen bleek echter van korte duur door aanhoudende politieke dreigementen vanuit Washington.

Gevolgen voor luchtvaart en de pomp

Niet alleen de algemene economie, maar ook specifieke sectoren zoals de luchtvaart worden hard geraakt. De Europese Commissie vreest voor de levering van kerosine; hoewel Europese raffinaderijen momenteel 70 procent van de consumptie dekken, is de rest afhankelijk van import via de geblokkeerde zeeroute. IATA-directeur Willie Walsh waarschuwt dat vliegtickets onvermijdelijk duurder zullen worden door de aanhoudend hoge brandstofkosten.

Ook de consument gaat dit direct voelen. Energiedeskundige Jilles van den Beukel van het HCSS stelt dat de markt momenteel nog gokt op een kortstondig conflict, maar dat bij een aanhoudende crisis de prijzen aan de pomp naar recordhoogtes kunnen stijgen.

De prijs voor een liter diesel zou in dat geval de grens van drie euro kunnen passeren. Hoewel er in Europa nog geen acute fysieke tekorten zijn, zal de vraag door de torenhoge prijzen naar verwachting drastisch afnemen, wat de economische groei verder zal afremmen.