De diplomatieke spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa zijn verder opgelopen nu de regering-Trump visumsancties heeft opgelegd aan vijf prominente Europeanen. Onder hen bevindt zich de voormalige Eurocommissaris Thierry Breton. Washington beschuldigt de groep van betrokkenheid bij een "wereldwijd censuur-industrieel complex" dat probeert Amerikaanse meningen het zwijgen op te leggen.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, kondigde de maatregelen dinsdag aan. De vijf Europeanen zijn per direct niet meer welkom in de Verenigde Staten. Daarnaast dreigt het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid met uitzettingsprocedures voor betrokkenen die zich mogelijk al in de VS bevinden.
"Censuur-industrieel complex"
De kern van het conflict is de Europese Digital Services Act (DSA), wetgeving die grote online platforms verplicht om illegale inhoud, desinformatie en haatzaaierij aan te pakken. De Amerikanen zien deze regels als een directe aanval op de vrijheid van meningsuiting en Amerikaanse technologiebedrijven.
"Al veel te lang hebben ideologen in Europa georganiseerde pogingen ondernomen om Amerikaanse platformen te dwingen Amerikaanse standpunten die hen niet aanstaan, te bestraffen", stelt Rubio in een verklaring op X. Volgens de regering-Trump maken deze personen zich schuldig aan "extraterritoriale censuur" en ondermijnen ze de Amerikaanse soevereiniteit. Rubio waarschuwt dat de sanctielijst kan worden uitgebreid als Europa zijn koers niet wijzigt.
De doelwitten
De meest in het oog springende naam op de lijst is de Fransman Thierry Breton. Als Eurocommissaris voor de Interne Markt (2019-2024) was hij de architect van de DSA.
Naast Breton zijn vier leiders van non-gouvernementele organisaties (ngo's) gesanctioneerd die strijden tegen desinformatie en online haat:
Imran Ahmed, CEO van het Center for Countering Digital Hate.
Clare Melford, medeoprichter van de Global Disinformation Index.
Josephine Ballon en Anna-Lena von Hodenberg van de Duitse organisatie HateAid, die slachtoffers van digitaal geweld bijstaat.
"Heksenjacht" en Europese verontwaardiging
De reacties uit Europa zijn fel. Thierry Breton vergelijkt de actie met het McCarthyisme uit de jaren '50, de beruchte anticommunistische kruistocht in de VS. "Is de heksenjacht van McCarthy terug?", vraagt hij zich af op X. Hij benadrukt dat de DSA democratisch is aangenomen met steun van 90 procent van het Europees Parlement en alle 27 lidstaten. "Aan onze Amerikaanse vrienden: censuur is niet waar jullie denken dat het is."
De Europese Commissie veroordeelt het inreisverbod "krachtig" en noemt het een ongerechtvaardigde maatregel. Brussel heeft om opheldering gevraagd en dreigt "snel en daadkrachtig" te reageren om de Europese regelgevende autonomie te verdedigen.
Ook de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse regering hebben hun steun uitgesproken voor de getroffenen. Macron noemt de sancties "intimidatie en dwang" gericht op het ondermijnen van de Europese digitale soevereiniteit. De Duitse minister van Justitie stelt dat HateAid belangrijk werk doet en dat iedereen die dit censuur noemt, "ons grondwettelijk systeem verkeerd voorstelt".
De factor Elon Musk
De sancties komen niet uit de lucht vallen en volgen op een maandenlange vete tussen Breton en techmiljardair Elon Musk, een nauwe bondgenoot van Donald Trump. Eerder deze maand legde de EU het platform X (voorheen Twitter) nog een boete op van 120 miljoen euro wegens schending van de transparantieregels onder de DSA.
Musk heeft Breton in het verleden omschreven als de "tiran van Europa" en sloot na de boete het advertentieaccount van de Europese Commissie op X. Sarah Rogers, de Amerikaanse staatssecretaris voor Publieke Diplomatie, verwees expliciet naar eerdere waarschuwingen die Breton aan Musk had gericht als bewijs van de "bedreiging" voor Amerikaanse bedrijven.
De maatregelen passen in een bredere strategie van de regering-Trump, die in een recente nationale veiligheidsstrategie stelde dat Europa ten onder dreigt te gaan door "de uitholling van democratie" en immigratie.
