De Vlaamse overheid wil het instrumentarium om fraude in de sociale huisvesting aan te pakken uitbreiden. Volgens een nieuw voorontwerp van decreet, waarover De Standaard dinsdag berichtte, zouden inspecteurs de hoeveelheid huisvuil kunnen gebruiken als indicator om domiciliefraude op te sporen.

Het voorstel past in een bredere hervorming van het sociaal woonbeleid onder Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit). De focus ligt op het bestrijden van zogenoemde domiciliefraude. Hierbij gaat het om huurders die hun sociale woning niet daadwerkelijk bewonen, of situaties waarbij er juist meer mensen op een adres verblijven dan officieel geregistreerd. Omdat sociale fraude als een strafbaar feit wordt beschouwd, kunnen hier sancties op volgen.

"Geen vuilniszakken tellen"

Momenteel baseren de inspectiediensten zich voornamelijk op gegevens over energieverbruik, buurtonderzoeken, huisbezoeken en justitiële verhoren. De nieuwe regeling zou afvaldata toevoegen als een extra knipperlichtfunctie.

Minister Depraetere benadrukt echter dat deze data nooit op zichzelf zullen staan. "Een ongewoon kleine of grote hoeveelheid afval kan een signaal zijn wanneer er al vermoedens zijn," legt ze uit. Ze verzekert dat er geen sprake zal zijn van systematische monitoring: "We gaan geen vuilniszakken tellen." De minister verdedigt de hardere aanpak met het argument dat fraude asociaal is: "Wie beweert ergens te wonen maar dat niet doet, neemt een woning af van iemand die het echt nodig heeft."

Verstrenging van het beleid

De maatregel is onderdeel van een verstrenging van de voorwaarden voor sociale huurders. Naast de fraudeaanpak worden ook de taaleisen verhoogd, zijn er striktere voorwaarden gekoppeld aan werkbereidheid en komen er meer controles op eigendommen in het buitenland.

Wachtlijsten op recordhoogte

De noodzaak om sociale woningen correct toe te wijzen is hoog, aangezien de wachtlijsten in Vlaanderen langer zijn dan ooit. Volgens recente cijfers wachten bijna 200.000 gezinnen op een sociale woning. Opvallend is dat meer dan de helft van deze kandidaten alleenstaanden zijn.

"Singles met een beperkt budget hebben het zwaar op de huurmarkt omdat ze de kosten niet kunnen delen en moeten concurreren met honderden andere kandidaten," aldus Depraetere. De druk is het hoogst in de provincie Antwerpen, waar 34 procent van de kandidaat-huurders woont.

Ambitieuze bouwplannen

Om het tekort aan te pakken heeft de Vlaamse regering 6 miljard euro uitgetrokken voor deze legislatuur. Het doel is om tegen 2042 56.000 extra sociale woningen te bouwen. Daarnaast wil de minister gemeenten die onvoldoende investeren in sociale huisvesting bestraffen; zij zullen moeten bijdragen aan de huursubsidies voor mensen die op de wachtlijst staan.