België en EU voeren in het geheim gesprekken met Taliban over terugkeer van Afghanen

België heeft de afgelopen week in het geheim onderhandelingen gevoerd met het Talibanregime in Afghanistan. Inzet van de gesprekken is de mogelijke terugkeer van uitgeprocedeerde en criminele Afghanen. De missie, die namens twintig Europese lidstaten werd uitgevoerd, stuit in eigen land op kritiek van de oppositie.

Een Europese delegatie onder leiding van Freddy Roosemont, de topman van de Belgische Dienst Vreemdelingenzaken, reisde vorige week af naar Kaboel. Gedurende drie dagen voerde hij gesprekken met ambtenaren van de Afghaanse ministeries van Buitenlandse en Binnenlandse Zaken en vertegenwoordigers van de inlichtingendiensten.

Volgens Roosemont toont het Talibanregime zich bereid om verregaand samen te werken, specifiek bij de identificatie van landgenoten zonder papieren. Het gebrek aan geldige reisdocumenten en de onmogelijkheid om personen te identificeren, vormden sinds de machtsovername van de Taliban de grootste obstakels voor gedwongen terugkeer.

“Technische, geen politieke missie”

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) bevestigt de missie, maar benadrukt het strikt technische karakter ervan. “Er was geen enkele politicus aanwezig en er is niet gesproken met Taliban-ministers”, aldus Van Bossuyt. Ze stelt dat de missie kaderde in een initiatief van de Europese Commissie om de administratieve samenwerking rond terugkeer vlot te trekken.

“Uiteraard heeft België geen affiniteit met het regime in Afghanistan”, verduidelijkt de minister. “Maar in de internationale context zijn er meerdere regimes met een totaal ander mens- en wereldbeeld waarmee we administratief moeten samenwerken om terugkeer mogelijk te maken.”

Van Bossuyt benadrukt dat de focus ligt op criminele illegalen en mensen die geen recht hebben op verblijf. Kwetsbare groepen die wel recht hebben op asiel, zoals vrouwen en minderjarigen, zullen niet gedwongen worden teruggestuurd. Momenteel verblijven er nog ruim 2600 Afghanen in Belgische opvangcentra; vorig jaar stond Afghanistan in de top 3 van asielaanvragen.

Harde kritiek van Groen

De oppositie reageert verbolgen op de samenwerking. Kamerlid Matti Vandemaele (Groen) noemt het beleid van Van Bossuyt “volledig incoherent”. Hij vindt het onaanvaardbaar dat België enerzijds stelt dat de Taliban fundamentele mensenrechten met voeten treedt, maar anderzijds wel actief met hen samenwerkt voor deportaties.

“Dit is een klap in het gezicht van de duizenden slachtoffers van het regime en de vrouwen die er dagelijks worden onderdrukt”, aldus Vandemaele. Hij eist transparantie over wat België of Europa in ruil heeft toegezegd voor de medewerking van de Taliban.

Zaak-Trabelsi

De pragmatische houding tegenover de Taliban geldt echter niet voor alle dossiers. Eerder deze maand liet de veroordeelde terrorist Nizar Trabelsi weten dat hij graag naar Afghanistan wil worden uitgewezen en hoopte hij dat België hierover zou onderhandelen met de Taliban.

Minister Van Bossuyt wees dat verzoek resoluut van de hand in de Kamer. “Ik ga geen veroordeelde salafistische terrorist op kosten van de belastingbetaler naar het Talibanregime brengen”, klonk het. Ze voegde eraan toe dat als Trabelsi zich in Afghanistan wil vestigen, hij “perfect op eigen houtje zijn koffers kan pakken”.