Het Belgische rechtssysteem staat onder toenemende druk omdat overbelaste rechtbanken en overvolle gevangenissen de strijd tegen de georganiseerde drugscriminaliteit ondermijnen. Dit wekt de vrees dat het land terrein verliest in de strijd tegen machtige netwerken van drugshandelaars, zo meldde persbureau Belga woensdag.

Volgens het nieuwsbericht blijft het rechtssysteem, ondanks een toename van drugsgerelateerd geweld, gehinderd door chronische onderfinanciering en langdurige structurele problemen, wat volgens deskundigen en ambtenaren leidt tot een groeiend gevoel van straffeloosheid.

Leger zal worden ingezet met strengere maatregelen

Minister van Justitie Annelies Verlinden heeft opgeroepen tot een extra financiering van 1 miljard euro om het systeem te versterken, waarbij zij voorstelt om de helft toe te wijzen aan de dagelijkse werking en de helft aan infrastructuur.

Haar plannen omvatten strengere straffen voor drugsbaronnen, verplichte drugstests in gevangenissen en maatregelen die rijke gedetineerden verplichten bij te dragen in de kosten van hun gevangenschap.

Ondertussen heeft minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin controverse veroorzaakt door te suggereren dat het leger mogelijk in grote steden zal worden ingezet om het escalerende drugsgerelateerde geweld tegen te gaan.

Dreigingen naar het rechtssysteem

De georganiseerde misdaad heeft ook politieke leiders rechtstreeks bedreigd. Tijdens de vorige zittingsperiode moest een minister van Justitie onderduiken nadat hij doodsbedreigingen had ontvangen die verband hielden met criminele netwerken.

Naast veiligheidsproblemen kampt het Belgische rechtssysteem ook met ernstige overbevolking. Meer dan 2 500 veroordeelde delinquenten staan momenteel onder elektronisch toezicht of wachten op een gevangeniscel.

Volgens cijfers die door vakbonden van gevangenispersoneel aan persbureau Belga zijn verstrekt, slapen 499 gevangenen op de vloer in 19 gevangenissen, waarbij het probleem vooral in Vlaanderen acuut is.

Ondanks dat de overheidsuitgaven voor wetshandhaving vergelijkbaar zijn met die van buurlanden, leveren de Belgische rechtbanken en gevangenissen volgens analisten minder goede resultaten op. Er wordt al jaren gepleit voor structurele hervormingen en beter beheer, maar opeenvolgende ministers van Justitie zijn er niet in geslaagd om duurzame oplossingen te bieden.

Verlagende vertrouwen in justitie

Het vertrouwen van het publiek in het rechtssysteem neemt ook af. Volgens de vijfde Justitiebarometer blijft het vertrouwen in het Belgische rechtssysteem dalen: amper de helft van de bevolking heeft er nog vertrouwen in. Het vertrouwen is het laagst onder burgers uit de arbeidersklasse, terwijl alleen de hogere middenklasse een duidelijke meerderheid van vertrouwen toont.

Ook binnen de rechterlijke macht zelf heerst bezorgdheid. Een magistraat die onderzoek doet naar de georganiseerde misdaad in Antwerpen waarschuwde onlangs dat België het risico loopt een “narco-staat” te worden, gekenmerkt door illegale economieën, corruptie en geweld.