De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft legeropperbevelhebber Oleksandr Syrsky uit zijn functie ontheven. De beslissing volgt op dagen van grootschalige straatprotesten in Kiev en andere grote steden. Syrsky wordt opgevolgd door de 43-jarige generaal-majoor Mychajlo Drapaty, een gerespecteerde veldcommandant die geldt als het gezicht van een nieuwe generatie militaire leiders.

Straatprotest dwingt Zelensky tot ingrijpen

De directe aanleiding voor de onrust was het eerdere ontslag van minister van Defensie Mychajlo Fedorov. Fedorov was pas een half jaar in functie, maar oogstte zowel binnen als buiten Oekraïne veel lof voor zijn inspanningen om het leger te moderniseren en successen te boeken tegen de Russische bezetter.

Achter de schermen botsten de hervormingsplannen van Fedorov echter hard met de conservatieve aanpak van Syrsky, die door critici werd gezien als een vertegenwoordiger van de oude, Sovjet-achtige commandocultuur. Toen Zelensky in eerste instantie de kant van Syrsky koos en Fedorov ontsloeg, gingen duizenden Oekraïners de straat op — een uitzonderlijk beeld in oorlogstijd.

De demonstranten eisten het vertrek van Syrsky en de terugkeer van Fedorov. Onder toenemende maatschappelijke druk heeft Zelensky alsnog besloten Syrsky aan de kant te schuiven. Volgens analisten en correspondenten heeft de president hiermee laten zien dat hij luistert naar het volk. Het is vooralsnog onduidelijk of Fedorov terugkeert als minister van Defensie of een andere sleutelrol krijgt binnen de veiligheidsraad.

Wie is de nieuwe legerleider Mychajlo Drapaty?

Met de aanstelling van Mychajlo Drapaty krijgt het Oekraïense leger een commandant die brede steun geniet onder zowel de bevolking als de manschappen aan het front. Drapaty bouwde de afgelopen tien jaar een ijzersterke reputatie op als doortastend en gedisciplineerd tacticus.

• Heldendaad in Marioepol (2014): Drapaty werd landelijk bekend in de beginfase van de strijd in Oost-Oekraïne. Als leider van een bijeengeharkt pantservoertuigencolonne reed hij in Marioepol dwars door een metershoge barricade om ingesloten politiemensen te redden. De beelden van zijn voertuig dat over de blokkade sprong, werden een iconisch symbool van het Oekraïense verzet.

• Uitbreken uit omsingeling: Datzelfde jaar wist hij met 260 soldaten en meer dan 30 voertuigen 's nachts te ontsnappen uit een Russische omsingeling nabij de grens, in plaats van zich over te geven.

• Succes aan het front (2022–2024): Drapaty speelde een sleutelrol bij het stoppen van de Russische opmars naar Kryvy Rih, hielp bij het heroveren van delen van de regio Cherson en stabiliseerde het front in Charkiv tijdens het Russische offensief in 2024.

Hervormingsdrang en verantwoordelijkheid

Drapaty staat bekend om zijn compromisloze houding en zijn bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen. Toen een Russische raketaanval vorig jaar een trainingscentrum van de landmacht trof, trad hij zelf af als commandant van de landmacht omdat hij vond dat hij de veiligheid van zijn troepen niet voldoende had kunnen waarborgen. In zijn ontslagbrief sprak hij zich destijds al uit tegen de bureaucratische weerstand tegen hervormingen binnen de legertop.

Voormalig defensieminister Fedorov onthulde recent dat Drapaty tot drie keer toe een officiële berisping had gekregen van Syrsky vanwege zijn aanhoudende roep om vernieuwing. Drapaty reageerde dat verandering tot nu toe plaatsvond "ondanks het systeem, in plaats van dankzij het systeem", en dat het stilzwijgen van commandanten nooit een vorm van verantwoordelijkheid mag zijn.

Blik op de toekomst

In een reactie bedankte Drapaty zijn voorganger voor zijn werk, maar benadrukte hij dat er een nieuwe wind moet waaien:

"Ik ben gevormd binnen dit leger. Ik zal verantwoordelijk, gefocust en met respect werken voor de mensen die ons land vandaag verdedigen."

President Zelensky gaf aan dat de bestuurswijzigingen moeten zorgen voor een efficiëntere legerstructuur die Rusland tot vrede kan dwingen. Samen met waarnemend minister van Defensie Jevhen Chmara en de nieuwe legertop moet Drapaty zorgen voor de nodige modernisering en meer respect voor de soldaten aan de frontlijn.