Vlaamse en Franstalige universiteiten roepen de Belgische overheid op om meer flexibiliteit te tonen bij het toelaten van bedreigde Palestijnse wetenschappers tot Belgische onderzoeksinstellingen. Door de strikte toepassing van visum- en evacuatieregels blijven verschillende academici uit Gaza — ondanks goedgekeurde werkvergunningen — vastzitten in de belegerde enclave. De universiteiten vragen het ministerie van Buitenlandse Zaken om uitzonderlijke omstandigheden te erkennen en zich soepeler op te stellen.

Belemmerde doorgang ondanks goedkeuring

Een schrijnend voorbeeld is dat van Ahmed Alsalibi (39), decaan van de Faculteit van Techniek en Informatietechnologie aan de Israa Universiteit in Gaza. Hij zou in oktober 2024 beginnen aan de Université libre de Bruxelles (ULB) via het internationale Scholars at Risk-programma. Hoewel zijn visum en werkvergunning zijn goedgekeurd, kan hij Gaza niet verlaten om de Belgische ambassade in Egypte te bereiken, omdat de grenzen hermetisch gesloten zijn.

In een emotionele videoboodschap richt Alsalibi zich tot de Belgische regering en het publiek: “Ik vraag om een kans om te overleven en bij te dragen aan mijn academisch vakgebied. Help ons alstublieft om veilig geëvacueerd te worden, zodat ik mijn plaats aan de ULB kan innemen en mijn zoon een kans krijgt om in vrede te leven.”

Steun van universiteiten en oproep tot uitbreiding evacuaties

Alle Vlaamse universiteiten nemen deel aan het Scholars at Risk-beurzenprogramma. “Wij bieden bedreigde wetenschappers uit verschillende landen — momenteel vooral uit Palestina — de kans om in onze labo’s en onderzoeksgroepen te werken,” verklaart Jan Danckaert, rector van de VUB en voorzitter van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR). “Maar door administratieve belemmeringen wordt dit in de praktijk vaak onmogelijk.”

De ULB steunt Alsalibi’s oproep volledig. Vicerector Anne Weyembergh roept de federale overheid op om de lijst van evacueerbare personen uit Gaza uit te breiden. “De situatie in Gaza is verder geëscaleerd. We weten dat er steeds meer sprake is van genocide. Alle onderzoekers in gevaar zouden geëvacueerd moeten worden.”

Danckaert sluit zich daarbij aan: “We vragen Buitenlandse Zaken om de regels toe te passen, maar met begrip voor uitzonderlijke omstandigheden. Veel wetenschappers kunnen de vereiste documenten simpelweg niet verkrijgen, omdat hun huizen vernield zijn of omdat ze zich niet naar Jeruzalem kunnen verplaatsen.”

Ministerie houdt vast aan bestaande criteria

Het ministerie van Buitenlandse Zaken liet in een reactie aan VRT weten dat een uitbreiding van de evacuatielijst momenteel niet aan de orde is. “In oktober 2023 besliste de vorige federale regering om evacuatie te beperken tot Belgische staatsburgers en erkende vluchtelingen. Ongeveer 500 mensen kwamen toen op een lijst terecht,” aldus een woordvoerder.

Hoewel de huidige regering de evacuaties voortzet, ligt de nadruk volgens het ministerie op het veilig en efficiënt evacueren van diegenen die al op de lijst staan. “De mogelijkheid tot uitbreiding wordt niet uitgesloten, maar is nu niet de prioriteit.”

Oproep tot menselijkheid

De betrokken universiteiten blijven hopen dat er snel een oplossing komt. “Dit zijn geen gewone situaties,” aldus Danckaert. “Dit zijn wetenschappers die willen bijdragen aan de samenleving, aan onderzoek en onderwijs. Het minste wat we kunnen doen, is hen daartoe de kans geven.”