De Belgische inlichtingendiensten hebben het afgelopen jaar vaker gebruikgemaakt van specifieke surveillance- en opsporingsmethoden, zoals hacking en telefoontaps. Dat blijkt uit het nieuwste jaarverslag van het Vast Comité I, het orgaan dat toezicht houdt na de Staatsveiligheid (VSSE) en de militaire inlichtingendienst (ADIV).
Het Comité I spreekt over een uiterst intensief toezichtsjaar. In totaal steeg het aantal goedkeuringen voor het inzetten van deze bijzondere inlichtingenmethoden met 6,7 procent. Waar er in 2024 nog ruim 2900 machtigingen werden afgegeven, steeg dat aantal vorig jaar naar meer dan 3100.
Hoewel het de diensten wettelijk is toegestaan om deze ingrijpende technieken te gebruiken, benadrukt het toezichtsorgaan dat de inzet te allen tijde wettig en proportioneel moet blijven.
Focus per inlichtingendienst
Het merendeel van de goedgekeurde aanvragen was afkomstig van de Staatsveiligheid. De VSSE vroeg voornamelijk toegang tot locatiegegevens en elektronische communicatiedata, veelal binnen onderzoeken naar spionage en terrorisme.
De militaire inlichtingendienst ADIV richtte zich daarentegen specifiek op het hacken van computersystemen, telefoontaps en observaties in niet-publiek toegankelijke ruimtes. Deze operaties stonden grotendeels in het teken van het bestrijden van buitenlandse inmenging en, in mindere mate, extremisme, terrorisme en georganiseerde misdaad. Opvallend is dat noch de ADIV, noch de VSSE het afgelopen jaar fysieke of online infiltraties heeft uitgevoerd.
Afgeronde onderzoeken en dossiers
Naast de cijfers blikt het verslag terug op verschillende specifieke toezichtsonderzoeken:
Brussels Urban Summit (2023): Er is gekeken naar een dreigingsanalyse van het OCAD omtrent Iraanse oppositiegroeperingen en de risico's voor een Iraanse delegatie tijdens dit congres.
Moslimbroederschap: Comité I rondde een onderzoek af naar de wijze waarop de Belgische diensten deze organisatie monitoren en welke mogelijke dreiging de groepering vormt voor het land.
Klachten en klokkenluiders
Het Comité I functioneert daarnaast als extern meldpunt voor misstanden. Medewerkers van de inlichtingendiensten kunnen hier terecht om fraude, misbruik of onregelmatigheden te rapporteren; in 2025 leidde dit tot één nieuw dossier.
Ook burgers die zich benadeeld voelen door het handelen van het OCAD of de inlichtingendiensten kunnen een klacht indienen, onder andere via een vernieuwde website. Het afgelopen jaar kwamen er zo'n 60 klachten binnen, waarvan ongeveer de helft betrekking had op de Staatsveiligheid.
