Honderden academici wereldwijd uiten in een open brief hun grote bezorgdheid over de tuchtprocedure van de Universiteit Gent tegen onderzoeker Nathan Cofnas. Inmiddels hebben meer dan 800 wetenschappers uit onder meer België, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Australië, Israël, Canada en China de brief ondertekend.
Zij stellen dat het kritisch controleren van wetenschappelijk werk en het openbaar maken van bewijs voor academisch wangedrag — zoals plagiaat en datafabricage — een fundamentele pijler is van de academische vrijheid.
De ondertekenaars vrezen dat de maatregelen van de UGent een vorm van vergelding zijn voor het aan de kaak stellen van misstanden aan Britse universiteiten en dringen er bij de universiteit op aan Cofnas te beschermen tegen bestraffing.
De schorsing als achtergrond
De internationale reactie volgt op de beslissing van de UGent om de Amerikaanse postdoctoraal onderzoeker preventief te schorsen en een voorafgaand tuchtonderzoek in te stellen. Cofnas beschuldigde de recent overleden Cambridge-hoogleraar Jason Arday van plagiaat op basis van plagiatensoftware en trok diens academische staat van dienst in twijfel.
Volgens Cofnas draait het onderzoek om vermeende discriminatie van Arday en is het besluit politiek gemotiveerd. Het bestuur van de UGent, vertegenwoordigd door rector Petra De Sutter en vice-rector Herwig Reynaert, benadrukt dat de universiteit pal staat voor menselijke waardigheid en tegen discriminatie en racisme.
Hoewel de UGent het belang van een open academisch debat erkent, stelt zij dat academische vrijheid niet onbeperkt is en kan worden ingeperkt ter bescherming van de rechten van anderen.
Achtergrond van het conflict rond Jason Arday
De zaak betreft de 41-jarige Jason Arday, die in 2023 de jongste zwarte hoogleraar in Cambridge werd. Nadat Cofnas vragen opwierp over de authenticiteit van zijn publicaties en beweringen over extreme sportprestaties voor het goede doel, ontstond een wekenlange controverse. Arday ontkende de beschuldigingen, maar nam op 5 augustus ontslag.
Nadat Cambridge een onderzoek naar zijn aanstelling aankondigde, werd Arday op 14 augustus dood aangetroffen in zijn woning in Londen. De gebeurtenissen hebben geleid tot felle discussies over mediadruk, ras en de grenzen van academische kritiek, waarbij het bestuur van de UGent oproept tot reflectie over hoe wetenschappers met elkaar omgaan in situaties van publieke controverse.
