De kwetsbaarheid van de EU werd al duidelijk tijdens de energiecrisis die volgde op de Russische invasie in Oekraïne. In die periode stegen de prijzen dramatisch. De EU zou daarom haar capaciteit moeten vergroten om een groter deel van haar energiebehoefte intern te dekken.
Tot nu toe is er echter weinig vooruitgang geboekt. Volgens een eerder gepubliceerd rapport was de EU zowel in 2004 als in 2024 voor 57 procent van haar energie afhankelijk van import.
Kernenergie afbouwen een strategische fout voor Europa
Ursula von der Leyen heeft, net als bondskanselier Friedrich Merz eerder dit jaar, publiekelijk toegegeven dat het besluit om kernenergie af te bouwen een strategische fout was voor Europa.
Tijdens de Kernenergieconferentie van Parijs verklaarde zij dat het een vergissing was om af te zien van een betrouwbare, emissiearme energiebron. “We zijn volledig afhankelijk van dure en onvoorspelbare importen van fossiele brandstoffen.” Daardoor lopen we een structurele achterstand op ten opzichte van andere regio's. “De aanhoudende crisis in het Midden-Oosten benadrukt eens te meer onze kwetsbaarheid.”
‘Onomkeerbaar’
De politieke discussie speelt zich af tegen de achtergrond van eerdere beleidsbeslissingen van de EU: Europees commissaris Frans Timmermans omschreef kernenergie als niet-duurzaam en beschouwde deze op zijn best als een tijdelijke overbrugging naar zonne- en windenergie, terwijl de EU-taxonomie kernenergie onder strikte voorwaarden als ‘groen’ heeft aangemerkt.
In Nederland wordt een vergelijking gemaakt met de keuzes rond het Groningse gas: ook daar werd het ‘onomkeerbaar’ verklaard, maar de technische mogelijkheid om de winning weer toe te staan blijft bestaan zolang de uitfaseringsprocedures nog niet volledig zijn afgerond.
Investeringen in SMR’s
De Europese Commissie financiert nieuwe technologie om deze koers te ondersteunen. Er wordt 200 miljoen euro uitgetrokken voor investeringen in geavanceerde kernenergie, waaronder kleine modulaire reactoren, ook wel SMR's genoemd.
Deze reactoren zijn compacter dan conventionele kerncentrales en kunnen in een korter tijdsbestek worden gebouwd. Ze bieden betrouwbare energie en zijn minder onderhevig aan weersinvloeden. Nederland werkt samen met andere Europese landen. Het kabinet neemt deel aan meerdere samenwerkingsverbanden, waaronder de Nuclear Alliance en de SMR Industrial Alliance.
Het kabinet stelt dat deze inzet ook de komende jaren van groot belang zal blijven. “Het kabinet zet zich, zowel binnen als buiten de genoemde organisaties, in voor het bevorderen en versnellen van de implementatie van kernenergie.”
