Russische Centrale Bank vecht onbeperkte bevriezing tegoeden aan bij Europees Hof

De Russische Centrale Bank heeft een juridische procedure aangespannen bij het Gerecht van de Europese Unie in Luxemburg. Moskou vecht hiermee het besluit van de EU aan om Russische staatstegoeden voor onbepaalde tijd te bevriezen. Tegelijkertijd voert de bank de druk op het Belgische financiële agentschap Euroclear op met een miljardenclaim in eigen land.

De juridische strijd vloeit voort uit noodwetgeving die de Europese Unie op 12 december 2025 aannam. Onder deze maatregel werden Russische bezittingen ter waarde van ongeveer 210 miljard euro – die al sinds de invasie van Oekraïne in 2022 waren geblokkeerd – voor onbepaalde tijd vastgezet.

Dit besluit was bedoeld om te voorkomen dat individuele lidstaten, zoals Hongarije, de zesmaandelijkse verlenging van sancties met een veto zouden kunnen blokkeren. De bevroren activa dienen nu als onderpand voor een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne.

"Procedurele fouten en schending van immuniteit"

In de verklaring die dinsdag werd vrijgegeven, stelt de Russische Centrale Bank dat de EU "ernstige procedurele fouten" heeft gemaakt. Volgens Moskou had de beslissing met unanimiteit moeten worden genomen, terwijl de Europese Raad gebruikmaakte van een gekwalificeerde meerderheid via een noodprocedure (Artikel 122).

De bank voert aan dat de maatregel indruist tegen fundamentele rechtsbeginselen, waaronder:

• Het recht op eigendom.
• Het recht op effectieve rechtsbijstand.
• De soevereine immuniteit van staten en hun centrale banken onder internationaal recht.

Miljardenclaim tegen Euroclear

Naast de zaak in Luxemburg voert Rusland een tweede juridisch front aan in Moskou. Daar heeft de centrale bank een rechtszaak aangespannen tegen het in Brussel gevestigde Euroclear, waar het leeuwendeel van de Russische tegoeden (ongeveer 185 tot 200 miljard euro) is ondergebracht.

Rusland eist een schadevergoeding van circa 18,2 biljoen roebel (ongeveer 200 miljard euro). Deze claim dekt niet alleen de bevroren hoofdsom, maar ook de misgelopen inkomsten waar de bank door de sancties geen toegang tot heeft.

Tijdens een eerdere hoorzitting in Moskou, die achter gesloten deuren plaatsvond, waarschuwden juristen dat Rusland bij een gunstige uitspraak zou kunnen proberen beslag te leggen op activa van Euroclear in landen als China, de Verenigde Arabische Emiraten en Kazachstan.

Verdeeldheid en vertrouwen in Brussel

Binnen de EU zorgde de onbeperkte bevriezing eind vorig jaar voor verhit debat. De Belgische premier Bart De Wever uitte destijds zijn twijfels over de juridische basis van de noodprocedure en vroeg zich hardop af of er wel sprake was van een "noodgeval" binnen de EU-grenzen. Ook landen als Italië, Bulgarije en Malta toonden zich aanvankelijk terughoudend vanwege de financiële risico's voor de eurozone.

Desondanks toont de Europese Commissie zich nu strijdvaardig. Een woordvoerder liet weten niet verrast te zijn door de Russische stappen: "Wij hebben het volste vertrouwen in de rechtmatigheid van deze verordening en de verenigbaarheid ervan met zowel het EU-recht als het internationaal recht."

De bevroren activa zullen volgens de EU pas worden vrijgegeven wanneer Rusland de oorlogsschade aan Oekraïne volledig heeft vergoed. Vladimir Poetin heeft inmiddels gewaarschuwd voor "ernstige gevolgen" als Europa de middelen daadwerkelijk inzet voor de financiering van Oekraïne.