Deskundigen wijzen erop dat dit ook het dreigingslandschap voor Nederlandse defensiebedrijven verandert. Het traditionele onderscheid tussen oorlog en vrede biedt onvoldoende houvast in de huidige ‘grijze zone’, waar spionage, sabotage, cyberoperaties en beïnvloeding plaatsvinden.

Opkomende defensie-startups, met name die welke apparatuur of software leveren aan het Ministerie van Defensie en Oekraïne, zijn zich hier vaak onvoldoende van bewust.

Onderzoeksorganisatie TNO beschermt zijn onderzoek door middel van fysieke beveiligingsmaatregelen, digitale beveiliging en training om de weerbaarheid van medewerkers tegen spionage en diefstal van bedrijfsgeheimen te vergroten.

Hulp van overheid

Kleine bedrijven beschikken vaak niet over de middelen voor uitgebreide beveiliging. Deskundigen raden aan om minimale investeringen te doen in risicobeoordelingen, bewustmakingsinitiatieven, beveiligde communicatie en het monitoren van ongebruikelijke activiteiten.

De overheid zou volgens de onderzoeksorganisatie financiële steun moeten bieden aan start-ups. Hiernaast benadrukken beveiligingsexperts dat bedrijven zich niet alleen tegen één geïsoleerde dreiging moeten wapenen; ze moeten ook voorbereid zijn op gelijktijdige fysieke en cyberaanvallen.

Samenwerking tussen de overheid en het bedrijfsleven is in dit verband van cruciaal belang. Het is onmogelijk om alle risico’s uit te sluiten; het doel is om verstoringen te voorkomen, de schade tot een minimum te beperken en na een incident snel weer op gang te komen.