De wereldwijde dadelmarkt is een miljardenbusiness. Voor 2026 wordt een waarde van $34,5 miljard voorspeld. Hoewel landen als Egypte, Saoedi-Arabië en Iran de lijst van grootste producenten aanvoeren, is Israël een dominante speler in het topsegment: de luxe Medjool-dadel.
Terwijl de wereldwijde dadelmarkt afstevent op deze recorwarrde, ligt de Nederlandse handelssector onder een vergrootglas. Uit recente rapporten blijkt dat Nederland een cruciale rol speelt in het ‘witwassen’ van dadels uit illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, die via Nederlandse distributiecentra de rest van Europa bereiken.
De Nederlandse spilfunctie in Europa
Nederland is niet zomaar een afzetmarkt; het is de belangrijkste logistieke hub voor de dadelhandel in de Europese Unie. Volgens gegevens van de Wereldbank is naar schatting 50% van alle in Nederland verkochte dadels van Israëlische herkomst.
Maar de impact reikt verder dan de eigen landsgrenzen. Nederland fungeert als hét centrale verpakkings- en her-exportknooppunt. Dadels die in de Rotterdamse haven binnenkomen, worden in Nederlandse loodsen omgekat, verpakt en vervolgens gedistribueerd naar andere lidstaten zoals Duitsland, waar Israëlische producten inmiddels 25% van de totale voorraad beslaan.
‘Dadel-witwassen’ via de polder
De term ‘dadel-witwassen’ valt steeds vaker in relatie tot de Nederlandse handelswijze. De kern van het probleem is de transparantie:
Onduidelijke labeling: Hoewel het Europees Hof van Justitie in 2019 oordeelde dat producten uit Israëlische nederzettingen specifiek als zodanig gelabeld moeten worden, verdwijnt deze informatie vaak in de Nederlandse keten.
Misleidende herkomst: Dadels uit de bezette gebieden worden in Nederland vaak simpelweg als "Product uit Israël" gelabeld, of zelfs voorzien van een Nederlands label omdat ze daar zijn omgepakt.
Vermenging van stromen: Er zijn sterke aanwijzingen dat dadels uit nederzettingen via tussenpersonen worden vermengd met Palestijnse handelsstromen of via derde landen worden geïmporteerd om boycotacties te omzeilen.
De enorme discrepantie in cijfers
De rol van Nederland als 'doorvoerhuis' maskeert een opmerkelijke statistiek. Volgens gegevens van het Israëlische landbouwmagazine Lahaklai produceert Israël binnen zijn internationaal erkende grenzen (voornamelijk in de Arava-vallei) jaarlijks ongeveer 8800 ton dadels. Toch exporteert het land jaarlijks zo’n 35.000 ton.
Dit betekent dat circa 75% van de geëxporteerde dadels — waarvan een groot deel via Nederland Europa binnenkomt — afkomstig is van plantages op de Westelijke Jordaanoever. Deze nederzettingen worden onder internationaal recht als illegaal beschouwd.
Toenemende druk tijdens de Ramadan
Met name tijdens de Ramadan, wanneer de vraag naar de luxe Medjool-dadel piekt, draaien de Nederlandse distributiecentra overuren. Experts waarschuwen dat de enorme volumes in deze periode de inspectiemechanismen van de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) onder druk zetten, waardoor de herkomstcontrole verslapt en de consument onbedoeld bijdraagt aan de economie van de nederzettingen.
Conclusie: Een sector onder vuur
Terwijl grote Britse ketens zoals Co-op de inkoop uit Israël al volledig hebben gestaakt en consumentenboycotts in België en Ierland groeien, blijft de Nederlandse logistieke sector de levensader voor deze omstreden export.
