De spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa over de toekomst van Groenland lopen verder op. Terwijl Frankrijk en Duitsland werken aan een gezamenlijk Europees antwoord op de Amerikaanse ambities, heeft het Witte Huis laten weten dat het militaire middelen niet uitsluit om het eiland in handen te krijgen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, heeft bevestigd dat hij volgende week met de Deense regering om de tafel gaat.
De regering-Trump heeft de afgelopen dagen haar interesse in het strategisch gelegen Groenland, een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, met kracht herhaald. President Trump ziet het eiland als cruciaal voor de Amerikaanse nationale veiligheid, mede door de vermeende — maar door Denemarken ontkende — aanwezigheid van China en Rusland in de regio.
Europa bereidt gezamenlijke reactie voor
In Europa luiden de alarmbellen over de agressieve retoriek vanuit Washington. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, onthulde in een interview met France Inter dat Frankrijk samen met Europese bondgenoten werkt aan een plan om te reageren als de VS daadwerkelijk actie onderneemt.
"Ongeacht de vorm van intimidatie, zijn we begonnen ons voor te bereiden om te reageren, en dat niet alleen te doen," aldus Barrot. Hij gaf aan dat dit plan in de komende dagen wordt afgerond in overleg met onder meer Duitsland en Polen. Ook een Duitse regeringsbron bevestigde aan persbureau Reuters dat Berlijn "nauw samenwerkt" met Denemarken en andere partners over de vervolgstappen.
Rubio: "Kopen" is het doel, maar geweld niet uitgesloten
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio probeerde de gemoederen enigszins te bedaren door te stellen dat hij volgende week een ontmoeting heeft met de Deense en Groenlandse leiders. Volgens Barrot zou Rubio hem in een telefoongesprek privé hebben verzekerd dat een invasie is uitgesloten.
In het openbaar hield Rubio de kaarten echter tegen de borst. Op de vraag of de VS bereid is het voortbestaan van de NAVO op het spel te zetten met een gedwongen overname, antwoordde hij ontwijkend: "Als diplomaat geven we er altijd de voorkeur aan om het op andere manieren op te lossen." Rubio bevestigde dat het primaire doel van Trump is om Groenland te kopen van Denemarken.
Witte Huis trekt parallel met Venezuela
Het Witte Huis nam woensdag een hardere lijn aan. Woordvoerder Karoline Leavitt benadrukte dat, hoewel diplomatie de eerste optie is, "alle opties op tafel blijven". Ze trok daarbij een directe en controversiële vergelijking met de recente Amerikaanse militaire operatie in Venezuela, waarbij president Maduro werd opgepakt nadat onderhandelingen waren mislukt.
"Kijk naar Venezuela. Hij [Trump] probeerde vurig een goede deal te sluiten," zei Leavitt. "Hij zei: 'Ik zal het Amerikaanse leger gebruiken als je zo'n deal niet aanneemt'. En kijk wat er gebeurde."
Denemarken: "Schreeuwwedstrijd stoppen"
De Deense regering en de Groenlandse autoriteiten hebben met spoed om het gesprek met Rubio gevraagd. De Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen riep op sociale media op tot kalmte: "De schreeuwwedstrijd moet worden vervangen door een zinnige dialoog. Nu."
Rasmussen weersprak ook fel de beweringen van Trump dat Groenland "vol ligt" met Chinese en Russische schepen. Scheepvaartgegevens bevestigen de Deense lezing dat er geen significante aanwezigheid is van deze landen rond het eiland.
De Deense premier Mette Frederiksen waarschuwde eerder deze week al dat een Amerikaanse aanval op een bondgenoot "het einde van alles" zou betekenen, inclusief het NAVO-bondgenootschap. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte reageerde terughoudend en probeerde in een interview met CNN vooral de eenheid te benadrukken, wijzend op de al bestaande defensieverdragen die de VS verregaande toegang tot Groenland geven.
Britse en Amerikaanse kritiek
Ook buiten het Europese vasteland groeit de weerstand. De Britse premier Keir Starmer heeft telefonisch contact gehad met Trump om het Britse standpunt — dat Groenland bij Denemarken hoort — duidelijk te maken.
Binnen de VS zelf klinkt eveneens kritiek. Zowel Democratische als Republikeinse senatoren hebben hun zorgen geuit. Mitch McConnell, de leider van de Republikeinen in de Senaat, noemde de dreigementen "ongepast en contraproductief" en waarschuwde dat geweld tegen een loyale bondgenoot een "catastrofale daad van strategische zelfbeschadiging" zou zijn.
