Nederland heeft dinsdag op de zijlijn van de 36ste Navo-top in Ankara een sleutelrol opgeëist bij het sluiten van nieuwe Europese defensie-allianties. Premier Rob Jetten ondertekende in de Turkse hoofdstad een omvangrijk defensieakkoord met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Daarnaast sloot Nederland een nieuw maritiem partnerschap met het Verenigd Koninkrijk en trekt het samen met de Britten op om de Europese defensie-inkoop te hervormen.
Het bilaterale defensie- en technologieakkoord tussen Nederland en Oekraïne werd bezegeld tijdens het Defensie-industrie Forum in het ATO Congresium. De overeenkomst is specifiek gericht op de zogeheten 'Drone Deal'-structuur.
Volgens Zelensky creëert de handtekening van Jetten direct nieuwe kansen voor gezamenlijke wapenproductie en technologische ontwikkeling. Bovendien moet de deal zorgen voor een consistentere uitwisseling van expertise en een snellere export van defensiematerieel tussen beide landen.
Oekraïne probeert dit model, waar Nederland nu een van de vroege partners in is, breder uit te rollen met andere bondgenoten zoals Estland en Denemarken.
Maritiem partnerschap met Londen en de Straat van Hormuz
Naast de directe steun aan Kyiv, versterkt Den Haag de banden met Londen. Tijdens een bilaterale ontmoeting in de Britse residentie in Ankara lanceerden premier Jetten en zijn Britse ambtgenoot Keir Starmer een nieuw maritiem partnerschap. Deze samenwerking is strategisch bedoeld om de Navo-kracht op zee te vergroten, terwijl het tegelijkertijd de Britse scheepsbouwsector ondersteunt.
Starmer sprak tijdens de ontmoeting expliciet zijn dank uit aan Nederland voor de substantiële bijdrage aan de multinationale missie in de Straat van Hormuz. De gezamenlijke aanwezigheid daar blijft volgens beide leiders cruciaal om de vrije doorvaart en maritieme veiligheid in de regio te garanderen.
Goedkoper inkopen via het Multilateral Defense Mechanism
Het overleg tussen Jetten en Starmer richtte zich tevens op de exploderende kosten van moderne defensieprogramma's. Nederland en het Verenigd Koninkrijk willen ingrijpen op de manier waarop grote militaire projecten worden gefinancierd.
De premier besprak hiertoe het Multilateral Defense Mechanism, een gezamenlijk financieringsinitiatief. Door de defensie-inkoop van verschillende Navo-bondgenoten te bundelen, kan de totale vraag worden geaggregererd.
Dit stelt Nederland in staat om apparatuur te standaardiseren en grootschaliger in te kopen, wat de productiekosten per eenheid drastisch moet verlagen en de doelmatigheid van de defensie-uitgaven vergroot. Ook Noorwegen heeft aangegeven aan te sluiten bij deze inkoopfilosofie.
PURL-initiatief en de bredere top
De Nederlandse stappen sluiten aan bij een bredere Navo-dynamiek tijdens de top om de militaire slagkracht van het bondgenootschap te stroomlijnen. Zo werd er door de lidstaten intensief gesproken over extra financiële en materiële bijdragen aan het PURL-initiatief (Prioritized Ukraine Requirements List).
Dit door de Navo gecoördineerde inkoopmechanisme is bedoeld om de levering van essentiële, voornamelijk Amerikaanse defensiesystemen aan het front te bespoedigen, een proces waar ook de Nederlandse defensie-inspanningen nauw mee verweven zijn.
