Ursula von der Leyen, voorzitter van de Commissie van de Europese Unie (EU), merkte op dat de veiligheid op aarde steeds meer afhankelijk is van de veiligheid in de ruimte. Zij benadrukte dat het continent gezamenlijk moet optreden en de investeringen moet opvoeren om zijn concurrentievermogen en autonomie op dit gebied te beschermen.

Von der Leyen sprak op de Internationale Ruimtetop die in Parijs plaatsvond. Zij merkte op dat systemen in de ruimte niet alleen essentieel zijn voor het dagelijks leven, maar ook voor de economie, de veiligheid en de autonomie, en wees erop dat Europa op dit gebied een sterke positie inneemt dankzij systemen als Galileo en Copernicus.

Galileo en Copernicus systemen

Von der Leyen verklaarde dat wereldwijd meer dan 4,5 miljard apparaten gebruikmaken van Galileo, dat diensten levert in diverse sectoren zoals vervoer, financiën en elektriciteitsnetten. De voorzitter benadrukte het belang van het Copernicus-systeem bij de aanpak van natuurrampen en merkte op dat de satellietgegevens van het systeem afgelopen zomer werden gebruikt om bosbranden in Europa te volgen.

Ze voegde toe: “De gebeurtenissen in onze baan om de aarde zijn belangrijker dan ooit voor onze veiligheid. De ruimte is opnieuw naar voren gekomen als een cruciale grens voor onze welvaart, veiligheid en autonomie. De capaciteiten waarop we vandaag de dag vertrouwen, vloeien voort uit beslissingen die jaren geleden zijn genomen; op dezelfde manier zullen de keuzes die we nu maken onze toekomst in de ruimte nog vele jaren beïnvloeden.”

Von der Leyen erkende dat Europa deze reis vanuit een sterke positie begint en zei: “We beschikken over geavanceerde technologieën, toptalent en een solide kader voor de ruimtevaartindustrie. Toch is de huidige macht geen garantie voor toekomstige dominantie. Om voorop te blijven lopen, moet Europa samenwerken, aanzienlijk investeren en zijn markt omvormen tot een concurrentievoordeel.”

Miljarden aan fondsen opgesteld

Bij de aankondiging van de samenwerking met het Europees Ruimteagentschap (ESA) aan een nieuwe Europese strategie voor toegankelijkheid van de ruimte, merkte Von der Leyen op dat Europa zijn behoeften op het gebied van satellietlanceringen moet bundelen en moet optreden als de belangrijkste afnemer van Europese lanceersystemen zoals Ariane 6 en Vega-C.

Von der Leyen verklaarde dat Europa zijn investeringen in de ruimtevaartindustrie opvoert en vermeldde dat er via het Cassini Investment Fund 2 miljard euro aan durfkapitaal is veiliggesteld voor Europese ruimtevaartbedrijven.

De voorzitter gaf aan dat er een “Scaleup Europe”-fonds van 5 miljard euro is opgericht om de groei te ondersteunen van Europese bedrijven die wereldwijd kunnen concurreren op het gebied van sleuteltechnologieën.

131 miljard euro toegewezen

Von der Leyen wees erop dat de ruimtevaartsector centraal staat in het Europees Fonds voor Concurrentievermogen in de komende langetermijnbegroting van de EU, en onthulde een voorstel van 131 miljard euro – vijf keer het huidige financieringsniveau – voor defensie, veiligheid en ruimtevaart.

Zij stelde voor om een interne markt voor op Europees niveau toegewezen frequenties voor satellietcommunicatie op te richten, en benadrukte dat de EU-ruimtewet het bestaande gefragmenteerde systeem zou omvormen tot een uniform Europees kader waarin veiligheid, veerkracht en duurzaamheid centraal staan.

De voorzitter benadrukte de toenemende risico’s die gepaard gaan met het storen en vervalsen van navigatiesignalen, cyberaanvallen op satellietsystemen en drones in de lucht, en verklaarde: “De boodschap is duidelijk: onze veiligheid op aarde is in toenemende mate afhankelijk van onze veiligheid in de ruimte.”

Hiernaast benadrukte ze dat het IRIS-satellietsysteem met meerdere banen hadden opgezet om veilige communicatie te waarborgen en noemde het besluit om het systeem uit te breiden tot meer dan 350 satellieten.

Von der Leyen vermeldde dat de eerste satellieten in 2029 in een baan om de aarde zouden worden gebracht en verduidelijkte dat de huidige capaciteiten zouden worden gebundeld om in de tussentijd veilige communicatie te waarborgen.

“In tijden van crisis moet Europa de connectiviteit behouden op basis van zijn eigen criteria,” verklaarde von der Leyen.

Europese ruimteverdediging

Von der Leyen benadrukte de noodzaak om de Europese ruimtesystemen te beschermen tegen toenemende bedreigingen en kondigde met dit doel de oprichting aan van een “Europees ruimteschild”.

Von der Leyen merkte op dat het systeem is ontworpen om de verdediging tegen signaalstoring en spoofing te versterken, ruimtegebaseerde vroegtijdige waarschuwingssystemen op te zetten en Europese satellieten beter te beschermen.

Gezien het feit dat geen enkel EU-land deze capaciteiten zelfstandig zou kunnen opbouwen, stelde Von der Leyen dat Europa door samenwerking de vereiste schaalgrootte zou kunnen bereiken.