Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag heeft de geplande hoorzittingen in de zaak tegen de Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte uitgesteld vanwege zorgen over zijn gezondheid. De 80-jarige ex-leider, die sinds maart in detentie zit in Scheveningen, zou volgens zijn advocaten “niet in staat zijn terecht te staan”.
De zittingen, die op 23 september zouden beginnen, waren bedoeld om te beoordelen voor welke aanklachten er voldoende bewijs bestaat om een proces te starten. Twee van de drie rechters van de zogenoemde Pre-Trial Chamber I stemden in met een “beperkt uitstel” om tijd te nemen vast te stellen of Duterte het proces kan volgen en eraan kan deelnemen. Er is nog geen nieuwe datum vastgesteld.
Beschuldigingen van misdaden tegen de menselijkheid
Duterte wordt door aanklagers verantwoordelijk gehouden voor misdaden tegen de menselijkheid tijdens zijn harde ‘oorlog tegen drugs’ als president van de Filipijnen (2016–2022). Tienduizenden vermeende drugsgebruikers en -dealers zouden door doodseskaders zijn gedood. Volgens de Filipijnse politie gaat het om meer dan 6000 doden, terwijl mensenrechtenorganisaties spreken van mogelijk tot wel 30.000 slachtoffers.
De oud-president werd in maart gearresteerd op de luchthaven van Manilla en kort daarna overgebracht naar Nederland. Hij verscheen toen voor het eerst kort via een videoverbinding in de rechtbank. Duterte zelf spreekt van een “ontvoering” en erkent de legitimiteit van het strafhof niet. In 2019 trok zijn regering de Filipijnen officieel terug uit het verdrag met het ICC, maar het hof kan nog steeds oordelen over misdrijven die tijdens zijn ambtstermijn zijn gepleegd.
Politieke en maatschappelijke reacties
De arrestatie van Duterte werd door mensenrechtenorganisaties en nabestaanden van slachtoffers gezien als een belangrijke stap richting gerechtigheid. De hoofdaanklager van het ICC, Karim Khan, noemde het “cruciaal voor de slachtoffers van de ernstigste misdrijven”.
Aan de andere kant klinkt er ook kritiek. Aanhangers van Duterte beschuldigen de huidige president, Ferdinand Marcos Jr., van politieke motieven bij de uitlevering en veroordelen het feit dat een internationale rechtbank rechtsmacht claimt over de Filipijnen.
Ondanks zijn gevangenschap blijft Duterte populair bij een deel van de bevolking. Vanuit de cel won hij eerder dit jaar de verkiezingen voor het burgemeesterschap van Davao City, de stad waar hij ooit zijn reputatie als meedogenloze misdaadbestrijder vestigde.
Onzekerheid over gezondheidstoestand
Details over de gezondheid van Duterte zijn grotendeels geheim of zwaar geredigeerd in de openbare stukken van de rechtbank. Een arts van het hof had hem eerder nog mentaal en fysiek fit verklaard, maar zijn advocaten betwisten dat oordeel. Internationale rechtbanken hebben zelden een verdachte volledig ongeschikt voor berechting verklaard. Het blijft daarom onzeker hoe lang het uitstel zal duren en of de procedure alsnog doorgang kan vinden.
