De diplomatieke spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa hebben een nieuw kookpunt bereikt. De aanleiding is de hernieuwde eis van de Amerikaanse president Donald Trump om Groenland te annexeren. Nadat zijn verzoek werd afgewezen, heeft Trump gedreigd met forse handelstarieven voor acht Europese landen, waaronder Nederland. De Europese Unie en Denemarken reageren ongekend fel.
De controverse begon toen president Trump stelde dat de overname van Groenland van "vitaal belang" is voor de Amerikaanse nationale veiligheid en de constructie van een zogenoemde "Gouden Koepel" (Golden Dome). Toen Denemarken en de Groenlandse regering weigerden in te gaan op een overdracht van soevereiniteit, kondigde Trump represailles aan.
Ultimatum en handelstarieven
In een verklaring maakte Trump bekend dat hij per 1 februari een importheffing van 10% invoert op goederen uit acht Europese landen: Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Finland.
De president stelde een hard ultimatum: als er voor 1 juni geen akkoord is over de "volledige en totale aankoop" van Groenland, worden de tarieven verhoogd naar 25%. Volgens Trump verzetten deze landen zich tegen de Amerikaanse overname, wat hij bestempelt als een gevaar voor de wereldvrede.
Op zijn platform Truth Social verdedigde Trump zijn agressieve houding door te stellen dat niemand meer voor de NAVO heeft gedaan dan hij. "Zonder mij zou de NAVO niet meer bestaan; het zou op de vuilnisbelt van de geschiedenis liggen," aldus de president, die kritiek dat zijn eisen een crisis binnen het bondgenootschap veroorzaken, wegwuifde.
Denemarken: "Bereid tot militair antwoord"
De Deense premier Mette Frederiksen reageerde in Kopenhagen scherp op de dreigementen. Ze liet weten dat Denemarken de situatie nauwlettend in de gaten houdt en militaire opties niet uitsluit als reactie op Amerikaanse agressie.
"Als de VS niet uitsluit militair geweld te gebruiken, doen wij dat ook niet. Dat is een natuurlijk gevolg," verklaarde Frederiksen. Ze wees op de reeds toegenomen militaire aanwezigheid en oefeningen op Groenland als onderdeel van de 'Arktische Operatie' van de NAVO. Zowel Kopenhagen als de lokale regering in Nuuk hebben elke vorm van soevereiniteitsoverdracht categorisch afgewezen.
EU belooft "onwrikbaar" antwoord
Ook vanuit de Europese Unie klinkt strijdbare taal. Tijdens het World Economic Forum in Davos noemde Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, de Amerikaanse heffingen "een fout, zeker tussen oude bondgenoten". Ze waarschuwde dat de EU "onwrikbaar, verenigd en proportioneel" zal reageren.
Von der Leyen kondigde aan dat de EU werkt aan een groot investeringspakket voor Groenland om de lokale economie en infrastructuur te ondersteunen, als tegenwicht tegen de Amerikaanse druk. Er is voor aanstaande donderdag een spoedberaad ingelast met de Europese regeringsleiders.
Roep om handelsoorlog
Sommige Europese leiders pleiten voor een nog hardere lijn. De Belgische premier Bart De Wever stelde in een interview dat de tijd voor mildheid voorbij is. "Als iemand zegt: 'Ik wil NAVO-grondgebied van je afpakken, anders start ik een handelsoorlog', dan voeren we die handelsoorlog," aldus De Wever. Hij vindt dat Europa duidelijk moet maken: "Tot hier en niet verder."
De komende dagen zullen cruciaal zijn voor de trans-Atlantische relaties, nu zowel de EU als de VS weigeren in te binden in de strijd om het strategisch gelegen eiland.
