China voert per direct voorlopige importheffingen in op diverse zuivelproducten uit de Europese Unie. De heffingen, die oplopen tot bijna 43 procent, worden breed gezien als een vergelding voor de Europese drempels tegen Chinese elektrische auto's. Het Nederlandse FrieslandCampina behoort tot de zwaarst getroffen bedrijven.
Het Chinese ministerie van Handel maakte maandag bekend dat er na een eerste fase van onderzoek bewijs is gevonden dat de Europese zuivelindustrie profiteert van oneerlijke subsidies. Volgens Peking berokkent dit "substantiële schade" aan de binnenlandse Chinese zuivelsector. Als tegenmaatregel gelden vanaf dinsdag toeslagen variërend van 21,9% tot 42,7% op producten als ongezoete melk, room en diverse kazen, waaronder beschermde streekproducten zoals Franse Roquefort en Italiaanse Gorgonzola. Een belangrijk exportproduct voor Nederland, babymelkpoeder, valt buiten de maatregelen.
FrieslandCampina hard geraakt
Hoewel de meeste bedrijven te maken krijgen met een heffing van rond de 30 procent, wordt FrieslandCampina (zowel de Nederlandse als Belgische tak) geconfronteerd met het hoogste tarief van 42,7 procent. Het bedrijf is de enige Europese speler die, ondanks deelname aan het onderzoek, deze maximumprijs opgelegd krijgt. Bedrijven die niet meewerkten aan het onderzoek, betalen eveneens het hoogste tarief.
Een woordvoerder van FrieslandCampina laat weten kennis te hebben genomen van het besluit en zich te kunnen voorstellen dat "andere handelsfactoren" een rol speelden. Het bedrijf zegt zich te blijven inzetten voor een constructieve dialoog met de Chinese autoriteiten. Andere partijen komen er genadiger vanaf: het Deense Arla Foods krijgt heffingen tussen de 28,6% en 29,7%, terwijl het Italiaanse Sterilgarda Alimenti met 21,9% het laagst wordt aangeslagen.
Oog om oog, tand om tand
De maatregelen worden door diplomaten en analisten gezien als een directe reactie op het besluit van de Europese Unie om importtarieven in te voeren op Chinese elektrische voertuigen (EV’s). Sinds Brussel in 2023 een onderzoek startte naar Chinese staatssteun voor EV's, zijn de handelsspanningen opgelopen. China reageerde eerder al met onderzoeken naar Europese cognac en varkensvlees.
De Europese Commissie noemt de Chinese beslissing "ongefundeerd" en gebaseerd op "twijfelachtige aantijgingen en onvoldoende bewijs". Brussel heeft de zaak al aangekaart bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Volgens Conor Mulvihill, directeur van Dairy Industry Ireland, wordt de zuivelsector gebruikt als "politieke pion" in een breder conflict.
Binnenlandse zuivel eerst
Naast de geopolitieke motieven speelt ook de Chinese interne markt een rol. China kampt met een overschot aan melk en dalende prijzen, veroorzaakt door een teruglopend geboortecijfer en een stagnerende economie waardoor consumenten de hand op de knip houden. De heffingen bieden Peking de kans om de eigen zuivelsector te beschermen en de afhankelijkheid van import te verminderen.
Analisten van de Rabobank waarschuwen dat een heffing van ruim 40 procent de export voor sommige Europese bedrijven onbetaalbaar maakt. Dit zou de deur kunnen openen voor concurrenten buiten de EU, zoals Nieuw-Zeeland, om dat marktaandeel over te nemen.
Ruimte voor onderhandeling?
De huidige heffingen zijn voorlopig van aard. De definitieve uitspraak in het zuivelonderzoek wordt verwacht op 21 februari. Er lijkt nog ruimte voor beweging: eerder deze maand verlaagde China na onderhandelingen de definitieve heffingen op Europees varkensvlees aanzienlijk (van ruim 60% naar maximaal 20%). Ook lopen er nog gesprekken tussen Brussel en Peking over mogelijke minimum-importprijzen voor elektrische auto's als alternatief voor de autotarieven.
