Uit een onderzoek dat Wetterskip Fryslân in 2024–2025 heeft uitgevoerd, blijkt dat de PFAS-grenswaarde voor oppervlaktewater vrijwel overal in Friesland wordt overschreden.

Het waterschap heeft ongeveer duizend metingen uitgevoerd op zo’n tweehonderd locaties, variërend van grote waterlichamen tot afwateringssloten in polders. Sinds 2024 heeft het eigen laboratorium met succes meer dan dertig veelvoorkomende PFAS-verbindingen geïdentificeerd. Rond de militaire vliegbasis Leeuwarden werden zeer hoge concentraties aangetroffen — tot bijna 900 keer de norm — verspreid over meer dan 1.100 hectare.

Tot in diepere lagen

In alle grotere waterlichamen die zijn geanalyseerd, liggen de waarden tussen één en tien keer boven de norm, en in bijna alle polderkanalen worden te hoge PFOS-concentraties aangetroffen. Provinciale onderzoeken wijzen uit dat PFAS structureel in het grondwater voorkomen, zelfs in diepere lagen, en dat ze vrijwel altijd in afvalwater worden aangetroffen.

Uit gezamenlijk onderzoek van het waterschap en de Friese milieudienst bij vijftig bedrijven is gebleken dat bij 48 daarvan aantoonbare PFAS-emissies naar het riool plaatsvinden.

Problemen kunnen escaleren

Wetterskip Fryslân vindt de resultaten zorgwekkend en pleit voor een volledig Europees verbod op PFAS, strenge regelgeving voor lozingen en een nationaal fonds voor het saneren van zwaar vervuilde locaties.

De overkoepelende organisatie, de Unie van Waterschappen, zet zich hier al enige tijd voor in. Bestuurslid Monique Plantinga waarschuwt dat de problemen alleen maar zullen escaleren als er geen actie wordt ondernomen en dat het waterschap dit niet in zijn eentje kan aanpakken.