Het aankoopagentschap van de NAVO, het NATO Support and Procurement Agency (NSPA), is in de ban van een corruptieonderzoek waarbij drie Belgische staatsburgers zijn gearresteerd. De NAVO heeft inmiddels bevestigd dat het de onschendbaarheid van drie (voormalige) medewerkers heeft opgeheven en een "nultolerantiebeleid" voor fraude hanteert.
Het Belgische federale parket heeft in mei drie Belgen opgepakt in een onderzoek naar vermeende corruptie binnen het in Luxemburg gevestigde NSPA. Dit agentschap, met zo'n 1500 medewerkers, beheert dit jaar naar verwachting contracten ter waarde van 10 miljard euro voor de NAVO-lidstaten.
Uit een gezamenlijk onderzoek van Knack, Le Soir, Follow the Money en La Lettre blijkt dat dit slechts één van de drie corruptiezaken is die het agentschap het afgelopen jaar hebben getroffen.
Het Belgische onderzoek
De drie Belgische verdachten zouden vertrouwelijke informatie hebben doorgespeeld aan defensiebedrijven die aasden op lucratieve NAVO-contracten. Het gaat specifiek om contracten voor de periode 2021-2025 voor de aankoop van vliegtuigen, helikopters, munitie en brandstof.
Eén van de hoofdverdachten is een 60-jarige munitiespecialist uit Bredene. De man werkte voorheen zelf bij het NSPA, maar richtte later zijn eigen consultancybedrijven op. De andere twee verdachten zijn voormalige collega's van hem.
"Stel je bent een defensiebedrijf en je wilt verkopen aan verschillende NAVO-landen tegelijk, dan werk je best via dat Luxemburgse agentschap," legt journalist Kristof Clerix (Knack) uit. "Als een consultancybureau dat zulke bedrijven adviseert aan informatie van binnenuit kan geraken, wordt het spel niet meer eerlijk gespeeld. Dat is wat men nu onderzoekt."
Van de drie Belgen zit één verdachte nog in de cel, een tweede staat onder elektronisch toezicht en de derde is onder voorwaarden vrijgelaten.
Mysterieuze Amerikaanse inmenging
Naast de Belgische zaak kwamen er nog twee andere corruptieonderzoeken bovendrijven, beide geleid door het Amerikaanse ministerie van Justitie. Opvallend is dat beide zaken afgelopen zomer plotseling werden stopgezet.
Zo arresteerde België in mei, op verzoek van de VS, de Turkse ex-militair en defensie-topman Ismail T. op de luchthaven van Zaventem. Hij werd gelinkt aan een Amerikaan die na een carrière bij NSPA ook een consultancyfirma had opgericht. Op 9 juli lieten de VS de aanklachten echter vallen, en beide mannen kwamen vrij. Op exact dezelfde dag trokken de Amerikanen de stekker uit een ander onderzoek naar steekpenningen, waarbij twee Griekse zakenlui betrokken waren.
Volgens Clerix blijven e-mails aan het Amerikaanse ministerie van Justitie onbeantwoord. "Voormalige medewerkers van het ministerie bevestigen dat dit heel vreemd is en spreken van 'politieke inmenging'. Daarbij wordt de naam van president Trump genoemd."
De timing van de schandalen is pijnlijk. "We gaan miljarden uitgeven aan bommen en granaten," aldus Clerix. "Dan is het cruciaal dat dat belastinggeld correct wordt besteed. Als het centrale agentschap binnen de NAVO dat die aankopen moet doen in het oog van de storm staat, is dat bijzonder vervelend."
NAVO reageert: 'Nultolerantie'
In een officiële reactie aan persbureau Anadolu (AA) heeft NAVO-woordvoerder Allison Hart verklaard dat de alliantie een "nultolerantiebeleid voor corruptie of fraude" heeft.
Volgens de woordvoerder heeft het NSPA zelf de samenwerking met de nationale opsporingsdiensten geïnitieerd en ondersteunt het de lopende onderzoeken volledig. Hart bevestigde dat het Belgische Federaal Parket op 12 mei vroeg om de opheffing van de functionele onschendbaarheid van drie (voormalige) NSPA-medewerkers, een verzoek dat de secretaris-generaal van de NAVO nog dezelfde dag inwilligde.
De NAVO benadrukt dat het NSPA in 2023, als onderdeel van een NAVO-brede strategie, een eigen onderzoekseenheid heeft opgericht. Daarnaast hebben de secretaris-generaal en de directeur-generaal van NSPA een gezamenlijke taskforce opgericht om de onderzoekscapaciteit te vergroten en mogelijke fraude "uitgebreid te onderzoeken". De NAVO onthoudt zich van verder commentaar op de lopende gerechtelijke procedures.
