VS en EU bereiken handelsakkoord: opluchting, maar geen feeststemming in Europa

De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben zondag een handelsakkoord gesloten dat een nieuw hoofdstuk in de trans-Atlantische economische relaties inluidt. Tijdens een ontmoeting op het Schotse privélandgoed van Donald Trump in Turnberry kwamen de Amerikaanse president en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen tot een overeenkomst over een basisinvoerheffing van 15 procent op het merendeel van de Europese export naar de VS.

Wat staat er in het akkoord?

Hoewel nog lang niet alle details vastliggen, is duidelijk dat de VS vanaf 1 augustus een tarief van 15 procent zal heffen op zo’n 70 procent van de goederen die uit Europa worden ingevoerd. Oorspronkelijk dreigde Trump met tarieven tot 30 procent als er geen deal zou komen. Daarmee werd op het laatste moment een verdere escalatie van de handelsstrijd vermeden.

De belangrijkste elementen van het voorlopige akkoord:

• 15% basistarief op de meeste Europese producten, waaronder auto’s en landbouwgoederen
• Europese investeringen van 600 miljard dollar in de VS
• Aankoop van Amerikaanse energie voor 750 miljard dollar verspreid over drie jaar
• Militaire bestellingen door de EU in de VS ter waarde van miljarden (exact bedrag nog onbekend)
• Voor auto’s blijft het tarief 15% voor Europese uitvoer, terwijl de EU haar invoertarief op Amerikaanse auto's verlaagt van 10 naar 2,5%
• Voor farma en halfgeleiders geldt voorlopig geen invoertarief, tenzij de VS alsnog besluit dat er een plafond van 15% wordt ingevoerd
• Staal en aluminium blijven voorlopig onderhevig aan het bestaande tarief van 50%, met onderhandelingen over quota lopende
• Geen invoertarieven voor de luchtvaartsector
• Over sterke dranken en bier moet nog een beslissing vallen

Volgens Von der Leyen vormt het akkoord een “kader dat verdere onderhandelingen vereist” en moet het leiden tot een gezamenlijk statement in de komende dagen.

Wie komt er als winnaar uit de bus?

Beide leiders presenteerden de deal als een succes. Von der Leyen benadrukte dat het tarief tot 15% beperkt bleef — de helft van wat Trump eerder eiste. Trump daarentegen profileerde zich als onderhandelaar die Europa tot miljardeninvesteringen wist te bewegen en Amerikaanse producenten een boost bezorgt.

Toch klinkt er vanuit Europese hoek ook kritiek. Europakenner Rob Heirbaut noemt het een duidelijke toegeving van Europa. “Aanvankelijk dreigde de EU nog met tegenmaatregelen. Die zijn uiteindelijk niet doorgezet.” Professor internationale politiek Dirk De Bièvre (UAntwerpen) gaat nog verder: “Dit is geen volwaardig akkoord maar een eenzijdige — en volgens WTO-regels illegale — tariefverhoging. Europa heeft dit met tegenzin aanvaard.”

Volgens De Bièvre negeert Washington bewust de afspraken binnen de Wereldhandelsorganisatie. Een formele klacht vanuit Europa in Genève zou in voorbereiding zijn.

Europese reacties: tussen opluchting en ontevredenheid

Belgische premier Bart De Wever (N-VA) reageerde op X: "Een moment van opluchting, maar geen feestvreugde." Hij hoopt dat de VS het protectionisme achter zich laat en pleit voor verdere verdieping van de Europese interne markt.

Ook Nederlandse ontslagnemend premier Dick Schoof spreekt van “een belangrijk akkoord” voor de open economie, maar stelt dat “geen tarieven uiteraard beter waren geweest.”

Kathleen Van Brempt, Europarlementslid (Vooruit), is kritisch: “We komen van nul of lage tarieven, en gaan nu naar 15 procent. Dat is veel. Het is niet omdat Trump met 30 procent dreigde, dat we blij moeten zijn met 15.”

Belgisch minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) zegt dat “het akkoord stabiliteit biedt, maar ook druk legt op onze industrie.” Hij roept op tot versterking van de Europese economische fundamenten.

Werkgeversorganisaties VBO en Voka reageren gemengd. Pieter Timmermans (VBO) noemt het “een belangrijke stap richting stabiliteit”, maar Hans Maertens (Voka) wijst op “extra kosten en onzekerheid voor Vlaamse exportbedrijven.”

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is positiever: “De eenheid van de EU heeft onze kernbelangen beschermd.” De Italiaanse premier Giorgia Meloni wacht de details nog af, terwijl de Franse premier François Bayrou het akkoord scherp afkeurt. “Een donkere dag. Dit is onderwerping.”

Slotakkoord of nieuwe fase?

Hoewel het akkoord verdere escalatie voorkomt, is het duidelijk dat de economische relatie tussen de VS en de EU onder druk blijft staan. De komende weken worden cruciaal voor het uitwerken van de details — en om te bepalen of Europa zich daadwerkelijk in een duurzame samenwerking bevindt, of slechts tijdelijk heeft toegegeven aan Amerikaanse druk.