De 36ste NAVO-top voor staatshoofden en regeringsleiders in de Turkse hoofdstad Ankara is afgerond. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte sprak van een "buitengewoon succesvolle" bijeenkomst. Tijdens de tweedaagse top stonden de verhoging van de defensiebudgetten, hernieuwde industriële contracten, steun aan Oekraïne en de spanningen rondom Iran en Rusland centraal.
Rutte prees de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan voor het "uitstekende gastheerschap" en benadrukte dat de toezeggingen die vorig jaar tijdens de top in Den Haag zijn gedaan, in Ankara daadwerkelijk in de praktijk worden gebracht. "De boodschap van deze top is simpel: de NAVO boekt resultaten", aldus Rutte tijdens zijn afsluitende persconferentie.
Recordinvesteringen en nieuwe initiatieven
De defensie-uitgaven binnen het bondgenootschap zitten stevig in de lift. De Europese bondgenoten en Canada hebben hun defensiebudgetten in 2025 en 2026 met in totaal 258 miljard dollar verhoogd ten opzichte van 2024. Volgens Rutte liggen de lidstaten op koers om in 2035 de doelstelling van 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie te besteden; dit jaar is het gemiddelde al gestegen naar 4 procent.
Tijdens het 'NATO Defence Industry Forum', dat op de eerste dag van de top plaatsvond, zijn in slechts één dag tijd contracten getekend ter waarde van ruim 50 miljard dollar. Deze investeringen zijn gericht op het versnellen van de productie en het wegnemen van barrières in de defensie-industrie. Daarnaast zijn er grote gezamenlijke projecten aangekondigd op het gebied van defensietechnologie, zoals ruimtevaart, lucht- en raketverdediging, kunstmatige intelligentie en een transatlantische cloudinfrastructuur.
Belangrijke specifieke defensieprojecten die zijn gelanceerd:
NATO Drone Edge: Een investering van 40 miljard dollar in onbemande systemen over de komende vijf jaar.
Infrastructuur: Een investering van 27 miljard euro om de brandstoftoevoerketen van de NAVO te versterken.
Lof voor druk van Trump en transatlantische eenheid
Rutte toonde zich zeer te spreken over de sfeer tijdens de top en sprak van een "enorm gevoel van eenheid" onder de 32 leiders. Hij prees in het bijzonder de rol van de Amerikaanse president Donald Trump. Rutte stelde dat de aanhoudende druk van Trump om de defensie-uitgaven eerlijker te verdelen zijn vruchten heeft afgeworpen. "Als u niet op deze stoel had gezeten, was dit allemaal niet gebeurd", zei Rutte rechtstreeks tegen Trump tijdens een gezamenlijke verklaring.
Volgens de secretaris-generaal profiteert de Amerikaanse economie hier ook van, aangezien de Europese en Canadese investeringen in de Amerikaanse defensie-industrie circa 200.000 banen in de VS ondersteunen. Rutte benadrukte dat de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO onwrikbaar blijft, omdat het bondgenootschap ook het Amerikaanse eigenbelang dient, bijvoorbeeld bij het beveiligen van de Atlantische Oceaan en het Arctisch gebied tegen Russische nucleaire onderzeeërs.
Harde woorden aan het adres van Poetin en Iran
De NAVO-leiders herbevestigden unaniem Artikel 5, het principe van collectieve defensie. Rutte stuurde een duidelijke waarschuwing naar de Russische president Vladimir Poetin: "De NAVO is niet te verslaan. Wij zijn een defensieve alliantie en zullen elke centimeter van ons grondgebied beschermen. Dus daag ons niet uit."
De NAVO-landen spraken af dat Rusland als een langetermijndreiging voor het NAVO-grondgebied wordt beschouwd. De militaire steun aan Oekraïne wordt voortgezet met een minimale toezegging van 70 miljard euro aan materieel, hulp en training voor dit en volgend jaar.
Ten aanzien van het Midden-Oosten stelde Rutte dat Iran onder geen beding de capaciteit mag krijgen om kernwapens te ontwikkelen. Ook onderstreepte hij het belang van een vrije doorvaart in de Straat van Hormuz. Rutte sprak zijn steun uit voor recente Amerikaanse militaire acties tegen Iran, die volgens hem noodzakelijk waren nadat Iran een bestaand bestand had geschonden met aanvallen op schepen.
Bilaterale kwesties en blik op de toekomst
Tijdens de top vonden verschillende geopolitiek gevoelige bilaterale gesprekken plaats. President Erdoğan ontmoette President Trump in het presidentieel complex in Ankara. Na afloop hintte Trump op het mogelijk opheffen van de Amerikaanse CAATSA-sancties tegen Türkiye. Erdoğan sprak op zijn beurt de hoop uit op een gunstig besluit rondom de levering van F-35 gevechtsvliegtuigen.
Gevraagd naar de Turkse aanschaf van het Russische S-400 luchtverdedigingssysteem, hield Rutte zich op de vlakte. Hij noemde dit een bilaterale kwestie tussen Ankara en Washington waar beide landen momenteel aan werken. Ook over de spanningen en retoriek tussen NAVO-bondgenoten Griekenland en Türkiye deed de secretaris-generaal geen publieke uitspraken, stellend dat zijn rol erin bestaat de eenheid achter de schermen te bewaren.
Tot slot maakte Rutte bekend dat de volgende NAVO-top zal plaatsvinden in Albanië. De exacte datum hiervoor moet nog worden vastgesteld.
