Op 23 en 24 februari 2026, rond de vierde verjaardag van de grootschalige Russische invasie in Oekraïne, heeft de Vlaamse Regering haar nieuwe "Ooststrategie" goedgekeurd. De geopolitieke situatie in Europa is sinds februari 2022 fundamenteel veranderd, wat Vlaanderen ertoe aanzet om zijn internationale prioriteiten te herkalibreren. De strategie is gestoeld op "drie W's": Wederopbouw, Weerbaarheid en Welvaart, met als fundament een vierde W van gedeelde Waarden.
Van noodhulp naar langdurige wederopbouw
Sinds de start van de oorlog heeft de Vlaamse overheid reeds 7,5 tot bijna 7,9 miljoen euro aan steun vrijgemaakt voor Oekraïne. In 2026 wordt hier nog eens ruim 1,1 miljoen euro aan toegevoegd. Waar de initiële focus lag op acute noodhulp – met als recent voorbeeld de levering van 19 stroomgeneratoren ter waarde van 400.000 euro in samenwerking met Rode Kruis Vlaanderen – verschuift de aandacht nu naar de langdurige maatschappelijke en economische wederopbouw.
Economische betrokkenheid: 'Team Flanders for Ukraine'
Om ervoor te zorgen dat Vlaamse bedrijven een voortrekkersrol kunnen spelen bij deze heropbouw, slaan de agentschappen Flanders Investment & Trade (FIT), VLAIO en Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) de handen in elkaar onder de noemer "Team Flanders for Ukraine". Zij zullen bedrijven ondersteunen bij het vinden van lokale partners en het aanvragen van Europese fondsen.
Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) benadrukt de urgentie: "Als we het Oekraïense volk willen steunen, moeten we ons voorbereiden op de heropbouw. Als Vlaanderen zich vandaag niet engageert, zullen anderen die plaats innemen". De samenwerking zal zich onder andere richten op kmo-ontwikkeling, cleantech, logistiek en de defensie- en weerbaarheidssector.
Ontmijning, zorg en cultuur
Een efficiënte wederopbouw vereist ook aandacht voor de fysieke sporen van de oorlog. Omdat naar schatting 30% van het Oekraïense landoppervlak bezaaid is met mijnen, wil Vlaanderen toetreden tot de internationale ontmijningscoalitie onder leiding van Litouwen. Hierbij zal Vlaamse expertise, zoals die van APOPO vzw en het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), worden ingezet.
Naast ontmijning investeert Vlaanderen via UNESCO-programma's ook in het mentale welzijn van oorlogsveteranen en burgers, en levert het financiële steun voor medische apparatuur, zoals voor de Kinderpijnkliniek in Lviv.
Een brede geopolitieke blik en Belarus
De Ooststrategie is ruimer dan enkel Oekraïne. De Vlaamse overheid kiest voor een dubbel gefaseerde uitrol, waarbij de blik stelselmatig zal verruimen naar de bredere oostgrens van de Europese Unie. Landen zoals Polen nemen politiek en economisch een steeds centralere rol in, waarbij Warschau wordt gezien als een belangrijke diplomatieke en economische hub.
Tot slot omvat de Ooststrategie ook een derde pijler: blijvende steun aan de democratische beweging in Belarus, een land dat onder een autoritair regime het Russische optreden in Oekraïne blijft faciliteren.
