Spanje, Duitsland, Italië, Oostenrijk en Portugal hebben de Europese Commissie formeel opgeroepen om een gecoördineerde meevallersheffing (ook wel bekend als windfall-belasting) voor energiebedrijven in te voeren, daarbij verwijzend naar de stijgende olieprijzen als gevolg van de aanhoudende oorlog in Iran.
Het initiatief wordt gesteund door de Spaanse minister van Economische Zaken Carlos Cuerpo, samen met zijn collega's Giancarlo Giorgetti Italiaans minister van Economie en Financiën, Joaquim Miranda Sarmento Portugees minister van Financiën, Lars Klingbeil Duitse vicekanselier en Markus Marterbauer Oostenrijks minister van Financiën.
De topfunctionarissen stellen dat de volatiliteit op de mondiale energiemarkten verstoringen heeft veroorzaakt die onmiddellijke interventie op EU-niveau rechtvaardigen.
Winst van prijsstijgingen
De voorgestelde belasting heeft tot doel ervoor te zorgen dat de financiële last van de energiecrisis niet uitsluitend op de schouders van de consumenten of de overheidsfinanciën terechtkomt.
Zij benadrukten ook de noodzaak van politieke eenheid en verklaarden dat een gecoördineerde Europese reactie een duidelijk signaal zou afgeven dat bedrijven die profiteren van oorlogsgerelateerde prijsstijgingen, moeten helpen de economische druk op de burgers te verlichten.
Het voorstel bouwt voort op een precedent uit 2022, toen de EU na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne een tijdelijke solidariteitsbijdrage invoerde. Dat mechanisme hield een heffing van 33 % in op winsten die meer dan 20 % boven het gemiddelde van de voorgaande vier jaar lagen.
Internationale winsten ook in beeld
Een belangrijk nieuw element dat wordt overwogen, is de vraag of winsten die multinationale energiebedrijven in het buitenland genereren, in de belastinggrondslag kunnen worden opgenomen, met als doel een meer gerichte en effectieve heffing op bovenmatige winsten.
Volgens de brief zouden de inkomsten uit de voorgestelde heffing kunnen worden gebruikt om steunmaatregelen voor huishoudens en bedrijven te financieren, wat zou helpen de inflatie te beteugelen zonder de nationale tekorten te vergroten.
Vergelijkbaar mechanisme
De Europese Commissie heeft aangegeven bereid te zijn het voorstel snel te onderzoeken, nu de olieprijzen blijven stijgen te midden van instabiliteit in de wereldwijde aanvoerroutes als gevolg van spanningen met Iran.
De vijf landen stellen dat het opnieuw invoeren van een mechanisme vergelijkbaar met de verordening van 2022 rechtszekerheid zou bieden en een snelle implementatie mogelijk zou maken als reactie op de huidige marktomstandigheden.
