De federale regering van premier Bart De Wever (N-VA) verkeert in een diepe crisis. Nadat zijn zelfopgelegde deadline van 6 november voor een begrotingsakkoord mislukte, heeft de premier de onderhandelingen verlengd tot Kerstmis. Hij deed die aankondiging na een bezoek aan koning Filip in het Koninklijk Paleis.
De Wever zoekt 10 miljard euro aan besparingen tegen 2030 om de Belgische overheidsfinanciën te saneren. Hoewel hij eerder had gedreigd met een bezoek aan het paleis om potentieel zijn ontslag aan te bieden, is de regering (nog) niet gevallen. De nieuwe deadline van "ongeveer 50 dagen" wordt gezien als een laatste poging om de coalitiepartners op één lijn te krijgen.
MR geblokkeerd, coalitiepartners gefrustreerd
De impasse wordt grotendeels toegeschreven aan de Franstalige liberalen (MR). Voorzitter Georges-Louis Bouchez blijft zich categoriek verzetten tegen cruciale maatregelen die op tafel liggen, met name een btw-verhoging en een tijdelijke opschorting van de loonindexering.
Dit leidt tot openlijke frustratie bij de andere regeringspartijen. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) haalde scherp uit: "Ik ben kwaad, ik ben die shows beu. We moeten met verantwoordelijkheid en maturiteit regeren." Hij noemde Bouchez "één van de oorzaken van deze impasse".
Ook minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) wees de MR-voorzitter met de vinger: "De context rond de tafel is vandaag niet eenvoudig, met een partijvoorzitter die van buitenaf een grote impact op de discussie heeft." Bouchez zelf reageerde laconiek op de kritiek ("Als er een probleem is, is het de schuld van Bouchez") en houdt vol dat hij geen nieuwe belastingen zal accepteren.
Alarmerende cijfers en externe druk
De urgentie voor een akkoord is hoog. Een nieuw rapport van het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting bewaakt, schetst een somber beeld. Zonder ingrijpen zou het federale tekort oplopen tot 39,1 miljard euro in 2029 en zelfs 42,5 miljard in 2030. Die verslechtering is voornamelijk te wijten aan stijgende rentelasten op de staatsschuld.
De druk komt ook van buitenaf. België miste, samen met Frankrijk, Spanje en Kroatië, de Europese deadline van 15 oktober om een ontwerpbegroting in te dienen bij de Europese Commissie. Kredietbeoordelaar Moody's heeft de 'Aa3'-rating van België recent weliswaar ongewijzigd gelaten, maar waarschuwde dat de hoge schuldratio het grootste risico blijft.
Start van 2026 met 'voorlopige twaalfden'
Het uitstel heeft nu al concrete gevolgen. Omdat er geen goedgekeurde begroting zal zijn voor het einde van het jaar, moet de federale overheid 2026 aanvatten met het noodmechanisme van "voorlopige twaalfden". Dit houdt in dat de staat maandelijks slechts één twaalfde van de vorige jaarbegroting mag uitgeven, wat nieuwe investeringen of beleidsinitiatieven blokkeert.
Hoewel Rudy Aernoudt, kabinetschef van MR-voorzitter Bouchez, dit "niet zo erg" noemde, waarschuwen economen en het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) dat de politieke instabiliteit een "onverantwoord hoog prijskaartje" kan hebben.
Bovendien lopen belangrijke hervormingen, zoals die van de pensioenen en de (door Vooruit geëiste) meerwaardebelasting, vertraging op. Volgens Open VLD-fractieleider Alexia Bertrand kost deze stilstand alleen al 1,2 miljard euro extra in 2026, waardoor de te vinden 10 miljard in werkelijkheid is gegroeid tot meer dan 11 miljard.
