België en Nederland slaan handen ineen voor nieuwe luchtverdediging

België en Nederland hebben woensdag een principeakkoord ondertekend voor de gezamenlijke aankoop van nieuwe luchtverdedigingssystemen. De overeenkomst, die werd aangekondigd in de marge van een NAVO-top in Brussel, moet de Belgische luchtverdediging aanzienlijk versterken en de samenwerking tussen de buurlanden verder intensiveren.

De Belgische minister van Defensie, Theo Francken (N-VA), maakte bekend dat België negen Noorse NASAMS-systemen (National Advanced Surface-to-Air Missile System) zal aanschaffen. Een tiende systeem is bestemd voor Luxemburg. Door aan te sluiten bij een lopende bestelling van Nederland, dat al over NASAMS beschikt en extra systemen heeft besteld, hoopt België de levering aanzienlijk te versnellen. Francken sprak de hoop uit de eerste systemen al in 2027 operationeel te hebben.

"Ik ben erg blij om vandaag aan te kondigen dat we een overeenkomst zullen tekenen met Nederland om meer luchtafweersystemen te hebben," aldus minister Francken.

Zijn Nederlandse ambtgenoot Ruben Brekelmans benadrukte eveneens het belang van de samenwerking: "Voor onze luchtverdediging is het effectief dat we goed samenwerken met buurlanden als België. Dit geldt zowel in de aanschaf als inzet van luchtverdedigingssystemen."

Gelaagde verdediging en hoge kosten

De aankoop is een cruciaal onderdeel van de nieuwe Strategische Defensievisie van België, die voorziet in een gelaagd luchtverdedigingsnetwerk. Het NASAMS-systeem, geproduceerd door het Noorse Kongsberg Defence & Aerospace, is gespecialiseerd in het uitschakelen van doelwitten op de middellange afstand, zoals vliegtuigen, drones en kruisraketten. Dit vormt een aanvulling op andere systemen voor de korte en lange afstand, zoals de Poolse Piorun-raketten en de Amerikaanse Patriots, waarover Nederland al beschikt en waar België mogelijk ook op wil inzetten.

Aan de geavanceerde technologie hangt een aanzienlijk prijskaartje. De tien systemen kosten samen zo'n 2,5 miljard euro, een bedrag waar de dure raketten nog niet bij inbegrepen zijn. Een enkele AMRAAM-raket, die door het systeem wordt gebruikt, kan afhankelijk van de variant oplopen tot meer dan een miljoen euro.

De deal zou ook de Belgische defensie-industrie ten goede kunnen komen; er zouden achter de schermen gesprekken lopen met het Waalse bedrijf FN Herstal om de Amerikaanse AMRAAM-raketten in de toekomst in België te produceren.

Antidronemaatregelen en NAVO-context

De urgentie voor een betere luchtverdediging wordt onderstreept door recente incidenten. Begin oktober werden boven het militaire oefenterrein van Elsenborn in de Oostkantons onbekende drones waargenomen.

Minister Francken liet weten dat het onderzoek naar de herkomst nog loopt, maar dat hij binnen twee weken een voorstel aan de regering zal voorleggen om de aankoop van antidronesystemen te versnellen, met als doel deze tegen maart 2026 operationeel te hebben.

De aankondiging komt op een moment van verhoogde spanning aan de oostflank van de NAVO. De ministers van Defensie bespraken in Brussel de versterking van de gezamenlijke verdediging.

Duitsland bevestigde Eurofighter-jets naar Polen te sturen, en België heeft luchtsteun aangeboden voor de nieuwe NAVO-operatie 'Eastern Sentry', die werd opgestart na schendingen van het luchtruim door Russische drones.

Tijdens dezelfde bijeenkomst van de Ukraine Defence Contact Group maakte de Nederlandse minister Brekelmans bekend dat Nederland nog eens 90 miljoen euro investeert in de productie van geavanceerde drones in Oekraïne.

"Door pal achter Oekraïne te blijven staan, houden we Russische agressie op afstand en investeren we in een veilige toekomst voor ons allemaal," aldus Brekelmans.