De spanningen in het Midden-Oosten zijn in de nacht van maandag op dinsdag geëscaleerd tot een nieuw kookpunt. Na hernieuwde Amerikaanse luchtaanvallen op Iran heeft Teheran op grote schaal teruggeslagen met raket- en drone-aanvallen in de regio. Hierbij zijn twee olietankers in de Straat van Hormuz en verschillende Amerikaanse legerbases in Bahrein, Jordanië en Koeweit getroffen.
Aanval op olietankers in de Straat van Hormuz
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) melden dat twee van hun olietankers, de Mombasa en de Al Bahiyah, in de Omaanse wateren van de Straat van Hormuz zijn beschoten met Iraanse kruisraketten. Volgens het ministerie van Defensie van de VAE kwam hierbij een Indiaas bemanningslid om het leven. Acht andere bemanningsleden raakten gewond (zes Indiërs en twee Oekraïners), van wie er vier ernstig aan toe zijn. Op beide schepen brak brand uit, maar het vuur is inmiddels onder controle.
De Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) heeft de verantwoordelijkheid voor de aanval opgeëist en claimt dat de schepen "meerdere waarschuwingen negeerden" en door een mijnenveld voeren. De Emiraten veroordelen de actie scherp als een grove schending van het internationaal recht en hebben aangekondigd alle nodige maatregelen te zullen nemen om hun soevereiniteit en veiligheid te verdedigen. Boven Dubai waren dinsdagochtend al gevechtsvliegtuigen te horen, en de Amerikaanse ambassades in de regio hebben alle consulaire afspraken voorlopig geannuleerd.
Trump herstelt blokkade en eist tol
De geweldspiraal volgt kort op een ingrijpende beleidswijziging van de Amerikaanse president Donald Trump. Hij kondigde aan de Amerikaanse blokkade tegen Iran in de Straat van Hormuz te herstellen. Daarnaast deed Trump het controversiële voorstel om andere landen te laten betalen voor een veilige doorvaart door de zeestraat.
Hij suggereerde een tolheffing van 20 procent op de waarde van de lading om de Amerikaanse beveiligingskosten te compenseren. Dit is een radicale breuk met het decennialange internationale beleid van vrije en kosteloze zeevaart.
Als reactie op eerdere Iraanse acties voerde het Amerikaanse leger voor de derde nacht op rij zware bombardementen uit op kustverdedigingssystemen, raket- en drone-locaties en maritieme capaciteiten in Iran, onder meer rond Bandar Abbas en Bushehr.
"We raken ze erg hard, en dat zal zo doorgaan," verklaarde Trump tegenover journalisten in het Oval Office. "We schakelen hun offensieve capaciteit uit en controleren de zeestraat."
Iraanse vergeldingsgolf treft buurlanden
Iran liet de Amerikaanse bombardementen niet onbeantwoord. De Iraanse Revolutionaire Garde lanceerde een gecoördineerde vergeldingsgolf met raketten en drones tegen Amerikaanse faciliteiten in de regio:
Bahrein: Het luchtalarm loeide vannacht herhaaldelijk en inwoners werd geadviseerd dekking te zoeken. Volgens de Iraanse staatstelevisie zijn onder andere wapenopslagplaatsen, een communicatiecentrum en een gebouw waar Amerikaanse troepen zijn gestationeerd onder vuur genomen.
Jordanië: Op de Prince Hassan-basis brak brand uit in brandstofdepots na een Iraanse aanval. De Jordaanse defensie meldt dat zij vier Iraanse raketten heeft onderschept.
Koeweit: De Revolutionaire Garde claimt op de Ali Al-Salem-luchtmachtbasis brandstoftanks en Patriot-luchtverdedigingssystemen volledig te hebben vernietigd, evenals radarsystemen op een andere basis in het land.
Wankel bestand en economische schok
De plotselinge escalatie brengt het fragiele interim-akkoord tussen de VS en Iran ernstig in gevaar. De partijen bevinden zich momenteel halverwege een onderhandelingsperiode van 60 dagen die moest leiden tot een definitief vredesakkoord en afspraken over het Iraanse nucleaire programma.
De economische gevolgen van de hernieuwde strijd om de strategische zeestraat — waar in vredestijd een vijfde van alle olie- en gasstromen doorheen gaat — lieten niet lang op zich wachten. De prijs voor Brent-ruwe olie steeg dinsdagochtend direct naar het hoogste punt in een maand, tot ruim $84 per vat. Hoewel dit nog ver onder de piek van $120 tijdens de eerdere oorlog ligt, dreigt de onrust de wereldwijde energiekosten opnieuw flink op te drijven.
