Het weerfenomeen El Niño is officieel begonnen en dreigt in 2026 en 2027 wereldwijd voor historisch extreem weer te zorgen. Het Nederlandse Rode Kruis slaat alarm: de hulporganisatie vreest dat de optelsom van extreme hitte, langdurige droogte en zware overstromingen in meerdere regio's tegelijkertijd zal leiden tot acute voedsel- en watertekorten. Vooral gemeenschappen die al kwetsbaar zijn door armoede of lopende conflicten worden hierdoor keihard getroffen.
Wat is El Niño en waarom is het nu zo gevaarlijk?
El Niño is een natuurlijk fenomeen dat eens in de twee tot zeven jaar optreedt wanneer het zeewater in de Stille Oceaan sterk opwarmt. Dit verstoort wereldwijd de wind- en zeestromingen, wat leidt tot een stijging van de wereldwijde temperatuur en grillige weerspatronen.
Hoewel de effecten in Nederland nauwelijks direct merkbaar zijn, zijn de voorspellingen voor de rest van de wereld dit keer alarmerend:
63% kans op een 'super-El Niño': Het Amerikaanse meteorologische instituut NOAA en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) waarschuwen dat dit een van de hevigste metingen sinds 1950 kan worden. Recente modellen voorspellen temperatuurafwijkingen van meer dan 3 graden Celsius boven normaal.
Klimaatverandering als vliegwiel: De risico's op extreme weersomstandigheden stapelen zich op bovenop de reeds aanwezige gevolgen van de opwarming van de aarde, waardoor hittegolven en droogte elkaar sneller opvolgen.
Kwetsbare regio's driedubbel hard geraakt
"Extreem weer raakt altijd de mensen die het minst hebben het hardst," zegt Harm Goossens, directeur van het Nederlandse Rode Kruis. "Zij worden straks driedubbel hard geraakt door droogte, overstromingen of extreme hitte. Dat maakt de kans op voedseltekorten en ziekte alleen maar groter."
De crisis zal zich naar verwachting toespitsen op een aantal specifieke brandhaarden:
Regio | Verwachte impact van El Niño |
Sudan & Zuid-Sudan | Extreme droogte tijdens het belangrijkste landbouwseizoen, wat leidt tot mislukte oogsten en acute honger in gebieden die al door conflicten zijn geteisterd. |
Midden-Oosten | Ernstige waterschaarschte en stijgende voedselprijzen, versterkt door de toch al hoge kosten voor brandstof en kunstmest. |
Somalië & Bangladesh | Een 'dubbele ramp' waarbij periodes van extreme droogte direct worden afgewisseld met verwoestende overstromingen. |
Anticiperen in plaats van achteraf reageren
Om te voorkomen dat de extreme weersomstandigheden escaleren tot een humanitaire catastrofe, kiest het Rode Kruis voor een proactieve aanpak. In plaats van te wachten tot de ramp zich voltrekt, worden er nu al wereldwijd hulpgoederen zoals voedsel, water en hygiënepakketten naar risicogebieden gebracht.
“Door eerder in actie te komen, voorkomen we veel leed én is hulp uiteindelijk goedkoper en effectiever. De grootste winst zit in de voorbereiding,” aldus Harm Goossens, directeur Nederlands Rode Kruis. Het Rode Kruis grijpt weken tot maanden van tevoren in met concrete maatregelen:
Steun aan boeren: Boeren worden geholpen om hun oogst vroegtijdig binnen te halen voordat de droogte toeslaat, en ze ontvangen droogtebestendige zaden.
Financiële en logistieke voorbereiding: Kwetsbare gezinnen krijgen vooraf financiële steun om de verwachte prijsstijgingen op te vangen. Daarnaast worden watertanks preventief gevuld.
Evacuatieplannen: In potentiële overstromingsgebieden worden gezinnen tijdig geëvacueerd naar veilige opvangplekken met schoon drinkwater en medische zorg.
Door deze investering in vroege actie en lokale paraatheid probeert de hulporganisatie de schade te beperken en levens te beschermen in een wereld waarin extreem weer de nieuwe realiteit wordt.
