Terwijl hulporganisaties alarm slaan over de rampzalige humanitaire omstandigheden en nieuwe Israëlische restricties in de Gazastrook, verschuift het juridische vacuüm rond het conflict ook naar Europese distributiecentra.

Amnesty International heeft zich in België aangesloten bij een strafrechtelijke klacht tegen logistiek dienstverlener FedEx vanwege vermeende wapentransporten naar Israël. Ondertussen waarschuwen hulporganisaties ter plaatse dat de situatie in Gaza onhoudbaar blijft, ondanks het vorig jaar overeengekomen staakt-het-vuren.

Belgische klacht tegen FedEx om transport F-35-onderdelen

Amnesty International steunt een coalitie van Belgische ngo's — waaronder de National Coordination of Action for Peace and Democracy (CNAPD), de League of Human Rights (LDH) en Vredesactie — in hun rechtszaak tegen FedEx Belgium.

De coalitie beschuldigt het bedrijf ervan de luchthaven van Luik (Liège Airport) te gebruiken voor het doorvoeren van militair materieel naar Tel Aviv. Sinds mei 2024 geldt in het Waalse gewest een strikt verbod op de doorvoer van wapens naar Israël.

Volgens de klacht heeft FedEx onderdelen voor F-35-gevechtsvliegtuigen vervoerd zonder de vereiste speciale transportvergunning. Carine Thibaut, directeur van de Belgische tak van Amnesty International, benadrukt de ernst hiervan:

"F-35's zijn de meest geavanceerde gevechtsvliegtuigen in het arsenaal van Israël. Deze toestellen hebben geleid tot wijdverbreide vernietiging en het wegvagen van complete generaties Palestijnse families in Gaza."

FedEx stelt in een reactie dat het zich aan de wet houdt en geen internationale wapens of munitie transporteert, al houdt Amnesty er rekening mee dat routes tijdens eerdere escalaties "onbedoeld" via Luik en Duitsland zijn omgeleid.

Sinds juni 2025 duiken er echter steeds meer meldingen op van verdachte transporten, wat volgens mensenrechtenorganisaties wijst op een falende handhaving door de Belgische en Waalse overheden. Een soortgelijke klacht werd eerder al in Frankrijk ingediend tegen FedEx France.

De humanitaire realiteit: Ziektes, ratten en 'dual-use' blokkades

Terwijl in Europa de logistieke ketens onder de loep worden genomen, blijft de situatie voor de bevolking in Gaza erbarmelijk. Hoewel er sinds het staakt-het-vuren van afgelopen oktober minder directe gevechten zijn, meldt het Palestijnse Ministerie van Gezondheid dat er sindsdien toch meer dan 900 Palestijnen zijn gedood door regelmatige schendingen van het bestand. Daarnaast kwamen het afgelopen jaar meer dan 560 hulpverleners om het leven.

Hulporganisaties zoals het Rode Kruis, Oxfam Novib en Unicef verklaren dat de schaarste aan basisbehoeften kunstmatig in stand wordt gehouden. Israëlische autoriteiten laten hulpgoederen slechts mondjesmaat toe.

• Medische nood: De Palestijnse Rode Halve Maan heeft nog voor slechts drie maanden aan medicijnen. Door het gebrek aan sanitair en schoon drinkwater — 90% van de waterinfrastructuur is beschadigd — breken ziektes zoals cholera, schurft en waterpokken uit.

• Rattenplaag: Door het niet ophalen van vuilnis in de overvolle vluchtelingenkampen is een enorme rattenplaag ontstaan. Unicef meldt schrijnende gevallen van kinderen en volwassenen die in hun slaap door knaagdieren in het gezicht worden gebeten.

• Dual-use restricties: Veel essentiële materialen worden door Israël aangemerkt als 'dual-use' (goederen die ook een militaire toepassing kunnen hebben) en worden geweigerd. Dit treft onder meer waterleidingen en medische apparatuur. Hulpverleners moesten onlangs van zeven kapotte couveuses handmatig één nieuwe bouwen om baby's te redden.

Hulporganisaties aan de ketting door registratieplicht

De acute crisis dreigt de komende weken nog verder te escaleren door een nieuwe administratieve maatregel van Israël. Begin dit jaar voerde de regering een strenge registratieplicht in.

Internationale hulporganisaties moeten de persoonlijke gegevens, namen en contactgegevens van al hun medewerkers overdragen aan de Israëlische autoriteiten, naar eigen zeggen om banden met terreurgroepen te controleren.

Ongeveer 34 hulporganisaties, waaronder Oxfam Novib, weigeren deze privacygevoelige gegevens te delen om hun personeel te beschermen en omdat de Europese privacywetgeving dit verbiedt. Oxfam Novib spande een rechtszaak aan bij het Israëlische Hooggerechtshof, maar dit bezwaar werd onlangs afgewezen.

Hulporganisaties die niet aan de eis voldoen, hebben na de uitspraak een maand de tijd om hun werkzaamheden te staken. Michiel Servaes, directeur van Oxfam Novib, vreest dat de politieke motieven dieper liggen:

"Israël wil zich ontdoen van hulporganisaties die zich kritisch hebben uitgelaten over het leger en de regering. Ze willen van de oren en ogen af, zodat we niet meer kunnen vertellen wat daar gebeurt."