Aan Oekraïne beloofde jets blijven voorlopig in gebruik van het Belgische leger
Twee jaar nadat België zich ertoe had verbonden om 30 F-16's aan Oekraïne te leveren, heeft het nog steeds geen enkel vliegtuig geleverd.
In 2024 verklaarde premier Alexander De Croo dat tegen het einde van het jaar vier F-16's naar Oekraïne zouden worden gestuurd, maar die eerste levering is niet doorgegaan. Andere NAVO-landen, waaronder Nederland, Denemarken en Noorwegen, hebben F-16's geleverd, waarvan sommige al actief in gebruik zijn.
Momenteel worden de vliegtuigen door het ministerie van Defensie en de Belgische luchtmacht achtergehouden; de voorgenomen vervanging van de F-16-vloot door F-35's is uitgesteld en België wil eerst zijn operationele behoeften aanpakken, aldus generaal-majoor Geert De Decker. De totale eliminatie van de F-16's is gepland voor eind 2028, wat betekent dat de 30 straaljagers pas in 2029 volledig aan Oekraïne zullen worden geleverd.
Naast materiële beperkingen speelt ook de opleiding een rol
Bepaalde F-16's die door België worden geëxploiteerd, worden gebruikt voor de opleiding van Oekraïense piloten en technici. België heeft in samenwerking met Denemarken twee opleidingscycli afgerond en de opleiding aangepast op basis van praktische ervaringen.
Alsnog verloopt de training trager dan verwacht: veel Oekraïense piloten worden getraind op Russische vliegtuigen, hebben onvoldoende kennis van het Engels en moeten zich aanpassen aan verschillende cockpitprotocollen. Oekraïne heeft zelfs tijdelijk gevraagd om geen vliegtuigen te leveren, omdat het dacht dat er niet genoeg piloten beschikbaar waren.
Buitenlandse instructeurs doen ook nieuwe inzichten op door de Oekraïense strategieën, aangezien de oorlog in Oekraïne zich heel anders ontwikkelt dan eerdere conflicten die ten grondslag liggen aan westerse doctrines.
Directe bijdrage van het Westen
De inzetbaarheid van de F-16's in het huidige conflict stuit op zowel technische als tactische beperkingen. Het uitgebreide gebruik van goedkope drones bemoeilijkt de onderschepping door een F-16 en zware Russische luchtverdedigingssystemen zoals de S-400 beperken de mogelijkheden voor diepe aanvallen. De F-16 heeft echter een aanzienlijke symbolische betekenis, hij vertegenwoordigt namelijk een directe bijdrage van het Westen en duidt op steun voor Oekraïne, zelfs buiten de formele NAVO-structuur.
België helpt bij het onderhoud van F-16's die Oekraïne van verschillende landen heeft gekregen, zodat deze vliegtuigen sneller operationeel kunnen worden. In Roemenië zal een permanent opleidingscentrum worden opgericht met steun van bedrijven als Airbus en Lockheed Martin; België zal hier niet rechtstreeks aan deelnemen.
Het kabinet van minister van Defensie Theo Francken heeft geen commentaar gegeven op vragen hierover.