De Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg in Brussel luidt de noodklok. Het aantal gerechtelijke onderzoeken is in één jaar tijd bijna verdubbeld, waardoor het systeem onder zware druk staat. Rechtbankvoorzitter Simon Cardon de Lichtbuer waarschuwt voor een nakende 'crash' door een nijpend personeelstekort en vreest dat de burger de dupe wordt door oplopende wachttijden.

De explosieve stijging van het aantal dossiers is een direct gevolg van het beleid van de Brusselse procureur des Konings Julien Moinil. Sinds zijn aantreden in januari 2025 hanteert hij een hardere aanpak van criminaliteit. Hoewel de rechtbank die visie op veiligheid steunt, blijkt het gerechtelijk apparaat niet gewapend om de gevolgen ervan te dragen.

Explosie van dossiers

De cijfers, ingezien door De Standaard, tonen een drastische toename. In 2024 behandelden de Nederlandstalige onderzoeksrechters 1082 dossiers. Op 23 december 2025 stond de teller al op 1999, een stijging van maar liefst 85 procent. Ook aan Franstalige zijde was er een forse toename van 68 procent (van 2140 naar ruim 3600 zaken).

Het cruciale verschil is echter de bezetting. Terwijl de Franstalige rechtbank kan rekenen op zeventien onderzoeksrechters, moest de Nederlandstalige rechtbank deze golf verwerken met slechts vijf magistraten.

Domino-effect en vertragingen

Om de nood te lenigen, wordt vanaf 1 januari een zesde onderzoeksrechter aangesteld. Omdat er geen extra personeel van buitenaf komt, moet de rechtbank intern schuiven: een rechter wordt weggehaald bij de burgerlijke rechtbank om de strafzaken te versterken.

Dit manoeuvre creëert een domino-effect met nadelige gevolgen voor andere rechtzoekenden. De rechtbankvoorzitter voorspelt dat de doorlooptijden in burgerlijke zaken – zoals bouwgeschillen en fiscale dossiers – zullen verdubbelen van één naar twee jaar. "De burger zal dus langer moeten wachten op een vonnis," aldus Cardon de Lichtbuer.

Ook de correctionele rechtbank, die de dossiers ten gronde moet behandelen, kan de toevloed nauwelijks aan. Dit leidt tot langere wachttijden, waardoor financiële zaken minder snel behandeld worden en er een toename is in verzoeken tot voorwaardelijke invrijheidsstelling door gedetineerden. Bij de jeugdrechtbank is de druk eveneens toegenomen, al is de situatie daar voorlopig nog beheersbaar dankzij een eerdere capaciteitsuitbreiding begin 2024.

Structureel tekort

De rechtbank benadrukt dat lapmiddelen niet langer volstaan. Een werklastmeting uit 2024 – nog vóór de recente piek in dossiers – toonde al aan dat de Nederlandstalige rechtbank structureel veertien extra rechters en bijbehorend griffiepersoneel nodig heeft.

"Het wettelijke kader is al jaren niet meer aangepast aan de werklast," klinkt het in een persbericht. De rechtbank stelt dat de visie van het parket om de veiligheid in Brussel te verhogen, zonder effect zal blijven als de hele strafketen niet wordt versterkt. Zonder dringende investeringen dreigt de rechtbank een flessenhals te worden en komt de goede dienstverlening in gevaar.