De dreiging van een grootschalige escalatie in het Midden-Oosten heeft een kritiek punt bereikt. De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran een laatste ultimatum gesteld: heropen de Straat van Hormuz voor dinsdagavond 20:00 uur (EDT), of zie hoe de vitale infrastructuur van het land wordt vernietigd. Ondertussen heeft Iran een recent voorstel voor een staakt-het-vuren resoluut van de hand gewezen.
Een 'finale' deadline
President Trump heeft de afgelopen weken herhaaldelijk deadlines verschoven, maar suggereerde maandag dat de deadline van dinsdagavond definitief is. De eis is helder: Iran moet de blokkade van de Straat van Hormuz – een cruciale doorgang waar normaal gesproken een vijfde van de wereldwijde olievoorraad passeert – onmiddellijk opheffen.
Mocht Teheran hier niet aan voldoen, dan dreigt Trump met massale luchtaanvallen op elektriciteitscentrales en bruggen. "Het hele land kan in één nacht worden uitgeschakeld," verklaarde de president, waarbij hij aangaf dat het Amerikaanse leger klaarstaat om elke brug in Iran te decimeren.
Op kritiek van de Verenigde Naties dat het aanvallen van civiele infrastructuur een oorlogsmisdaad is, reageerde Trump onbewogen door te stellen dat hij zich daar "totaal geen" zorgen over maakt.
Iran eist definitief einde aan de oorlog
Ondanks de zware druk heeft Iran via staatsmedia laten weten een voorgesteld bestand van 45 dagen af te wijzen. Teheran stelt een eigen 10-puntenplan voor en eist geen tijdelijke pauze, maar een definitief einde aan het conflict, inclusief garanties tegen toekomstige aanvallen, wederopbouwsteun en het opheffen van sancties.
De Iraanse regering toont vooralsnog geen tekenen van overgave. President Masoud Pezeshkian claimde dat 14 miljoen vrijwilligers zich hebben aangemeld om te vechten. Daarnaast is de Iraanse jeugd opgeroepen om menselijke ketens te vormen rondom elektriciteitscentrales om deze te beschermen tegen de dreigende Amerikaanse bombardementen.
Militaire escalatie en Israëlische betrokkenheid
Terwijl de diplomatieke klok tikt, gaan de gevechten op de grond onverminderd door. Israël heeft de druk opgevoerd met luchtaanvallen op belangrijke petrochemische installaties, waaronder een complex in het South Pars-gasveld. Ook zijn er meldingen van gerichte liquidaties: Israëlische strijdkrachten zouden de inlichtingenchef van de Revolutionaire Garde, generaal-majoor Majid Khademi, hebben gedood.
Iran reageerde op zijn beurt met raketaanvallen op doelen in Saoedi-Arabië en Israël. In de regio zijn de gevolgen verwoestend; het dodental in Iran is inmiddels opgelopen tot boven de 1900, terwijl in Libanon meer dan 1400 mensen zijn omgekomen en een miljoen mensen op de vlucht zijn geslagen.
Economische en internationale schokgolven
De internationale gemeenschap kijkt met angst naar de ontwikkelingen. Frankrijk en Nieuw-Zeeland hebben de VS gewaarschuwd dat het viseren van civiele doelen onacceptabel is en een "vicieuze cirkel van vergelding" in gang zal zetten.
De economische impact is reeds voelbaar op de wereldmarkt. Door de aanhoudende blokkade en de angst voor een regionale oorlog is de prijs van Brent-olie gestegen tot boven de $111 per vat, een stijging van meer dan 50% sinds het begin van de vijandelijkheden op 28 februari.
Terwijl de uren wegtikken richting de deadline van Trump, blijft de wereld in spanning afwachten of diplomatie op het laatste moment een totale verwoesting kan voorkomen.
