In de eerste zestien maanden van de oorlog in Gaza zijn naar schatting ruim 75.000 Palestijnen door geweld om het leven gekomen, een aantal dat aanzienlijk hoger ligt dan de cijfers die destijds door de lokale gezondheidsautoriteiten werden gerapporteerd.
Dat blijkt uit een nieuwe, onafhankelijke studie die is gepubliceerd in het vooraanstaande medische tijdschrift The Lancet Global Health. De onderzoekers concluderen dat de officiële cijfers geen overdrijving waren, maar juist een structurele onderschatting vormden van de werkelijke tol.
Zware tol onder burgers
Tussen 7 oktober 2023, het begin van de genocidale oorlog, en 5 januari 2025 kwamen volgens de studie naar schatting 75.200 mensen in de Gazastrook door geweld om het leven. Dit komt overeen met 3 tot 4 procent van de vooroorlogse bevolking.
Uit het onderzoek, dat onder meer werd geleid door professor Michael Spagat van de Royal Holloway University of London, blijkt bovendien dat de demografische samenstelling van de slachtoffers sterk overeenkomt met de cijfers van het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid. Ongeveer 56,2 procent van de slachtoffers, zo'n 42.200 mensen, bestond uit vrouwen, kinderen en ouderen boven de 65 jaar.
Daarnaast schat de studie dat er in deze periode nog eens 16.300 niet-gewelddadige sterfgevallen waren, waarvan er ruim 8.500 worden beschouwd als 'oversterfte' (indirect veroorzaakt door het conflict). Deze overlijdens zijn het gevolg van de humanitaire crisis, waaronder ondervoeding, onbehandelde ziekten en de grootschalige ontwrichting van medische diensten tijdens de oorlog.
Methodologie: veldwerk in extremis
In tegenstelling tot eerdere wiskundige schattingen, is dit onderzoek gebaseerd op direct veldwerk en bevolkingsgegevens. Het Palestinian Center for Policy and Survey Research, onder leiding van opiniepeiler Khalil Shikaki, voerde tussen 30 december 2024 en 5 januari 2025 interviews uit bij een representatieve steekproef van 2.000 gezinnen.
In totaal werd de vitale status van 9729 individuen in de Gazastrook in kaart gebracht. De onderzoekers hielden bij de data-analyse nadrukkelijk rekening met de grootschalige ontheemding en het bestaan van moeilijk toegankelijke gebieden.
Officiële cijfers vormden een 'ondergrens'
De cijfers van het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid werden tijdens de oorlog vaak in twijfel getrokken. De onafhankelijke analyse in The Lancet toont echter aan dat de autoriteiten de aantallen niet hebben aangedikt. Het ministerie ging voor dezelfde periode uit van ongeveer 49.000 doden. Volgens de onderzoekers vormden deze officiële cijfers veeleer een 'ondergrens'.
Door de systematische vernietiging van de medische infrastructuur, communicatie-uitval en de duizenden lichamen die nog onder het puin liggen of onherkenbaar verminkt zijn, raakte het registratiesysteem simpelweg overbelast. Inmiddels hebben ook functionarissen van het Israëlische leger erkend dat de cijfers van het ministerie breed accuraat waren; Israël spreekt inmiddels zelf ook van meer dan 70.000 doden.
Slepende gezondheidscrisis
Sinds oktober 2025 is er officieel een staakt-het-vuren van kracht in de Gazastrook, al hebben het Israëlische leger en Hamas elkaar sindsdien herhaaldelijk beschuldigd van schendingen. Het actuele, officiële dodental van het ministerie staat op ruim 72.000, waarvan ruim 600 slachtoffers sinds het ingaan van het bestand.
De publicaties benadrukken tot slot dat er sprake is van een immense reconstructieve crisis voor de overlevenden. Tienduizenden gewonden hebben complexe reconstructieve chirurgie nodig. Omdat slechts een fractie van de ziekenhuizen nog enigszins functioneert en er een zwaar tekort is aan specialisten, dreigen duizenden patiënten voor de rest van hun leven met ernstige lichamelijke beperkingen te moeten leven als internationale hulp uitblijft.
