De algemene vergadering en voorjaarsconferentie van de EANA, georganiseerd door het Nederlandse nationale persbureau ANP, bracht 34 Europese persbureaus, waaronder Anadolu, bijeen onder het thema “De wereld van desinformatie: uitdagingen en oplossingen voor persbureaus”.

Serdar Karagoz, CEO van Anadolu, merkte op dat wanneer persbureaus samenkomen, ze informatie en ervaringen uitwisselen over technieken om desinformatie te bestrijden. Hij benadrukte dat de strijd tegen desinformatie niet individueel kan worden gevoerd, maar collectief moet plaatsvinden binnen een vakbondskader.

“Als Anadolu hadden we ook de gelegenheid om aan andere persbureaus uit te leggen welke inspanningen we leveren via de ‘Verificatielijn’ die we hebben opgezet in het kader van de bestrijding van desinformatie”, zei hij.

Karagoz wees erop dat desinformatie en manipulatieve media-inhoud de komende jaren een van de meest besproken onderwerpen zullen worden. “De verantwoordelijkheid om samenlevingen hiertegen te beschermen ligt opnieuw bij gevestigde nieuwsagentschappen zoals het onze,” zei hij.

‘Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich in een razend tempo’

Niels Bouwman, oprichter van Verify, zei dat een van de grootste uitdagingen voor persbureaus is om zich aan te passen aan een door AI gedreven wereld, terwijl ze betrouwbaar nieuws en originele beeldmateriaal blijven leveren en een duurzaam bedrijfsmodel in stand houden.

Bouwman benadrukte dat het behoud van de waarde van authentiek en origineel beeldmateriaal belangrijker is geworden dan ooit.

“Tegelijkertijd ontwikkelt kunstmatige intelligentie zich in een ongelooflijk tempo. We kunnen dit niet negeren. We moeten ons aanpassen aan de nieuwe situatie,” zei hij.

Richard Carter, hoofd van het bureau in Den Haag van Agence France-Presse (AFP), zei dat het persbureau zijn “AFP Fact Check”-systeem gebruikt om desinformatie op te sporen en de zichtbaarheid van valse informatie aanzienlijk te verminderen zodra deze is geïdentificeerd.

‘Leugens verspreiden is goedkoop, terwijl het verifiëren van de waarheid duur is’

Svitlana Slipchenko, adjunct-CEO van het in Oekraïne gevestigde onafhankelijke analyse- en verificatieplatform Vox Ukraine, zei: “De kern van de zaak is niet wat nep is, maar de schade die door desinformatie wordt veroorzaakt.”

Desinformatie trekt de aandacht, ondermijnt het vertrouwen en tast het gevoel van een gedeelde realiteit aan, aldus Slipchenko, die benadrukte dat de schade veel breder van opzet is.

Ze merkte op dat Europeanen nepnieuws zien als een van de grootste bedreigingen voor de democratie en zei: “Om deze reden is desinformatie niet langer slechts een tijdelijk probleem voor burgers, maar een bedreiging voor de democratie.”

Slipchenko waarschuwde dat er een “gecoördineerd ecosysteem” rond desinformatie begint te ontstaan, dat ze omschreef als “een aanval op de maatschappelijke infrastructuur voor het begrijpen van de waarheid.”

Ze voegde eraan toe dat het belangrijkste doel van desinformatie niet langer is om mensen te overtuigen, maar om “hen uit te putten en te verzwakken”.

“Het verspreiden van leugens is goedkoop, terwijl het verifiëren van de waarheid duur is”, zei ze.

“Wanneer een samenleving het niet meer eens kan worden over fundamentele feiten, verzwakken de besluitvormingsmechanismen, worden publieke debatten gemakkelijker te manipuleren en verloopt de reactie op crises trager. Desinformatie is daarom niet alleen een probleem van inhoudsmoderatie, maar ook een probleem van democratische bestuurbaarheid.”

Slipchenko benadrukte dat Oekraïne niet als een ver-van-mijn-bed-show moet worden gezien, maar als een vroegtijdig waarschuwingssysteem voor Europa en de rest van de wereld.

‘Onze democratische samenlevingen en levenswijzen worden bedreigd’

Saman Nazari, onderzoeker bij de ngo Alliance4Democracy, zei dat actoren die desinformatie verspreiden steeds meer terrein winnen, terwijl democratieën onder zware druk staan van autoritaire machten.

Nazari zei dat de actoren over ruime financiële middelen beschikken en gebruikmaken van geavanceerde technologieën en uitgebreide methoden, en waarschuwde dat “onze democratische samenlevingen en onze manier van leven in gevaar zijn”.

Hij zei dat manipulatief gedrag moet worden opgespoord, dat de verantwoordelijken correct moeten worden geïdentificeerd, dat technische kwetsbaarheden moeten worden opgespoord en dat de wettelijke regelgeving moet worden aangescherpt.

“Ook persbureaus worden het doelwit. Gecoördineerde intimidatiecampagnes en rechtszaken die erop gericht zijn individuele journalisten het zwijgen op te leggen, worden ingezet als middelen om leden van de pers te intimideren”, zei hij.