De NAVO-top in Ankara kende een uiterst bewogen start, maar eindigde met een krachtige, gezamenlijke herbevestiging van het trans-Atlantische bondgenootschap. Ondanks hernieuwde kritiek van de Amerikaanse president Donald Trump aan het adres van de bondgenoten voorafgaand aan de top, verklaarde hij na afloop verrassend dat er "veel liefde en eenheid" in de zaal heerste. In de officiële slotverklaring noemden de regeringsleiders de naleving van Artikel 5 – het principe dat een aanval op één lidstaat een aanval op allen is – onomstotelijk "ijzersterk".
Europese leiders: "Een sterker Europa binnen de NAVO"
Europese regeringsleiders grepen de top aan om te hameren op een hernieuwde balans binnen de alliantie, gedreven door het centrale motto "een sterker Europa in een sterker NAVO". De Nederlandse minister-president Rob Jetten benadrukte dat Europa het afgelopen jaar definitief heeft bewezen dat het in staat is om het eigen continent beter te beschermen en een robuustere structuur neer te zetten.
"We hebben onze defensie-uitgaven verdriedubbeld en de afgelopen dagen zijn er tal van militaire samenwerkingsverbanden tussen de Europese bondgenoten bezegeld," aldus Jetten. Hij voegde daaraan toe dat een zelfredzamer Europa direct in het voordeel van de Verenigde Staten is en bijdraagt aan een evenwichtiger partnerschap.
De Luxemburgse premier Luc Frieden sloot zich aan bij de boodschap dat de lidstaten "samen sterker" staan. Wel plaatste hij de kanttekening dat het niet louter om het verhogen van de budgetten gaat, maar om strategische specialisatie per land. De Noord-Macedonische president Gordana Siljanovska-Davkova verving dit door te stellen dat een uitgebreid en verenigd Europa de fundamentele basis vormt voor vrede en democratie op het continent.
Amerikaanse senatoren verklaren alliantie "springlevend"
Niet alleen vanuit Europa, maar ook vanuit een brede, bipartisane delegatie van het Amerikaanse Congres klonk in Ankara een luid pleidooi voor eenheid en industriële versterking. Amerikaanse senatoren, waaronder Jeanne Shaheen, Mike Rounds en Dick Durbin, benadrukten dat het uitbouwen van de defensie-industriële capaciteit een absolute prioriteit is voor de toekomst van de NAVO.
"De NAVO is springlevend en maakt het uitstekend," verklaarde senator Durbin vastberaden. De delegatie wees er bovendien op dat inmiddels alle bondgenoten de defensienorm van 2 procent van het bbp halen; alleen al in 2025 stegen de Europese defensie-uitgaven met 20 procent ten opzichte van het jaar ervoor. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte speelde hier handig op in door Trump direct de credits te geven voor deze stijging: "Zonder jou in deze stoel was dit niet gebeurd. Pak die winst, hij is er."
Toch legden de Amerikaanse senatoren ook de vinger op de zere plek wat betreft het onderlinge vertrouwen. Senator Chris Coons merkte op dat eerdere onvoorspelbare uitspraken van Trump – zoals zijn claims over de overname van Groenland en het gebrek aan voorafgaand overleg met bondgenoten bij recente vergeldingsacties tegen Iran – voor frictie en defensieve reacties in Europa hebben gezorgd. Juist in een tijd waarin geopolitieke tegenstanders militair en technologisch nauwer gaan samenwerken, is een betrouwbaar en stapsgewijs strategisch beleid volgens Coons urgenter dan ooit.
Concrete deals en de positie van Oekraïne en Türkiye
De politieke roep om eenheid vertaalde zich op de top in concrete strategische besluiten. Zo werd er een militair steunpakket van 70 miljard euro voor Oekraïne overeengekomen voor de komende twee jaar, gefinancierd via EU-leningen en Europese NAVO-bondgenoten.
Hoewel de regering-Trump de directe Amerikaanse financiële steun aan Kiev nagenoeg heeft stopgezet, toonde Trump zich verrassend mild over de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Trump prees diens bereidheid om tot een onderhandeld einde van de oorlog te komen en kondigde aan dat de VS licenties verleent waarmee Oekraïne zelf Patriot-luchtafweersystemen kan gaan produceren.
Ook de relatie met gastland Türkiye onderging een positieve impuls. Trump zinspeelde op het mogelijk opheffen van sancties, wat de weg vrijmaakt voor de verkoop van F-35-gevechtsvliegtuigen aan Ankara.
Zowel Trump als de Amerikaanse senatoren spraken hun waardering uit voor de sterke defensie-infrastructuur van Türkiye en de cruciale rol die het land speelt aan de zuidoostflank van het bondgenootschap.
Hoewel de diplomatieke spanningen voorafgaand aan de top in Türkiye hoog opliepen, lieten de resultaten in Ankara zien dat de strategische noodzaak tot samenwerking de overhand behoudt.
