2025: Een jaar van extremen – Droogste jaar in bijna 50 jaar na natste jaar ooit

Het jaar 2025 gaat de boeken in als een jaar van meteorologische uitersten. Volgens het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) stevent België af op het droogste jaar sinds 1976. Dit staat in schril contrast met 2024, dat nog te boek stond als het natste jaar sinds het begin van de metingen. Naast de droogte was 2025 ook bijzonder zonnig en warm, met verschillende gebroken records.

Volgens de voorlopige cijfers van het KMI, die lopen tot en met 18 december, viel er in Ukkel slechts 615,9 mm neerslag. Zelfs met de verwachte neerslag voor de laatste dagen van het jaar, zal het jaartotaal rond de 620,9 mm uitkomen. Dat is aanzienlijk minder dan de normale waarde van 837,3 mm en bijna de helft minder dan de recordhoeveelheid van 1170,7 mm in 2024.

Om een nog droger jaar te vinden, moeten we bijna een halve eeuw terug in de tijd, naar het legendarische droogtejaar 1976. In de volledige meetreeks sinds 1833 eindigt 2025 waarschijnlijk op de 14e plaats van droogste jaren, met 1921 als absolute koploper (slechts 406,4 mm).

Regionale verschillen en 'vergeten' lentedroogte

Het tekort aan neerslag was niet overal even groot. Vooral de kuststreek, de polders en de Antwerpse Kempen kregen het zwaar te verduren; daar viel slechts 50 tot 60 procent van de normale hoeveelheid regen. In de Ardennen bleef de schade beperkt met ongeveer 85 procent van de normale neerslag.

De basis voor dit droge jaar werd gelegd in een uitzonderlijk droge lente. Voor Ukkel was het de op een na droogste lente sinds 1833. De gevolgen waren destijds direct merkbaar: al in maart, normaal een natte periode, kleurden natuurgebieden zoals de Hoge Venen oranje en rood op de risicokaarten voor natuurbranden. Er gold een toegangsverbod in delen van de Venen en in Vlaanderen werd code geel afgekondigd. De vrees voor watertekorten leidde in die periode ook tot preventieve maatregelen van de overheid.

Top-5 warmste jaren

Niet alleen de droogte viel op, 2025 was ook een van de warmste jaren ooit. Met een verwachte gemiddelde temperatuur van 12,0°C (normaal 11,0°C) eindigt het jaar op een gedeelde vierde plaats in de ranglijst sinds 1833.

Het jaar kende enkele opvallende temperatuurrecords:

• Vroegste zomerdag ooit: Al op 12 april werd de grens van 25°C overschreden (25,3°C). Nooit eerder sinds het begin van de waarnemingen in 1892 gebeurde dit zo vroeg in het jaar.
• Hittegolven: De zomer kende twee officiële hittegolven (eind juni en half augustus). De warmste dag van het jaar was 1 juli, met een piek van 35,9°C in Ukkel.
• Zomerdagen: In totaal telde Ukkel 47 zomerdagen, goed voor een vijfde plaats in de statistieken.

De koudste dag werd genoteerd op 14 januari (-4,0°C). Ook de sneeuwstatistieken lieten een opvallende trend zien: op 14 maart lag er voor het laatst sneeuw in ons land. We moeten teruggaan naar 1928 om een jaar te vinden waarin de laatste sneeuwvlokken zo vroeg verdwenen.

Klimaatverstoring en volatiliteit

Naast warm en droog, was 2025 ook erg zonnig. Met bijna 1.800 uur zonneschijn eindigt het jaar in de top 5 van zonnigste jaren van de afgelopen 35 jaar.

Meteorologen wijzen erop dat de opeenvolging van een recordnat jaar (2024) en een extreem droog jaar (2025) past in het plaatje van de klimaatverandering. De natuur en de landbouw worden hierdoor steeds vaker geconfronteerd met plotse overgangen van wateroverlast naar extreme droogte.