President Donald Trump heeft donderdag de eerste bijeenkomst voorgezeten van zijn nieuwe ‘Vredesraad’ (Board of Peace). Tijdens de conferentie in Washington werd 17 miljard dollar (ca. 14,4 miljard euro) aan steun toegezegd voor de wederopbouw van Gaza. Hoewel Trump het initiatief presenteert als een historisch succes, klinkt er internationaal ook felle kritiek op het ‘pay-to-play’-model en de mogelijke ondermijning van de Verenigde Naties.
Miljarden aan toezeggingen, maar tekort blijft groot
In het gebouw van het U.S. Institute of Peace – dat inmiddels de naam van de president draagt – verzamelden vertegenwoordigers van meer dan 40 landen zich voor de inaugurele zitting. Trump maakte bekend dat negen lidstaten gezamenlijk 7 miljard dollar hebben toegezegd. De landen die de portemonnee trekken zijn Kazachstan, Azerbeidzjan, de Verenigde Arabische Emiraten, Marokko, Bahrein, Qatar, Saoedi-Arabië, Oezbekistan en Koeweit.
De Verenigde Staten zelf doen daar nog eens 10 miljard dollar bovenop. "Elke dollar is een investering in stabiliteit en hoop op een harmonieuze regio," aldus Trump. Ondanks deze bedragen wijzen experts erop dat de totale schade in de Gazastrook na twee jaar oorlog wordt geschat op zeker 70 miljard dollar. De huidige toezeggingen dekken dus nog geen kwart van de benodigde middelen.
Een internationale troepenmacht onder leiding van Indonesië
Een cruciaal onderdeel van het plan is de oprichting van de International Stabilization Force (ISF). Deze gewapende macht moet de veiligheid in Gaza garanderen en toezien op de ontwapening van Hamas.
Troepen: Indonesië, Marokko, Kazachstan, Kosovo en Albanië hebben militairen toegezegd.
Indonesische bijdrage: President Prabowo Subianto kondigde aan 8000 militairen te sturen. Indonesië zal tevens de functie van plaatsvervangend commandant bekleden.
Politie en training: Egypte en Jordanië gaan lokale politieagenten opleiden. Inmiddels hebben 2000 Palestijnse vrijwilligers zich aangemeld voor deze nieuwe macht.
De Amerikaanse generaal Jasper Jeffers, commandant van de ISF, stelt dat de macht uiteindelijk uit 20.000 militairen en 12.000 politieagenten moet bestaan. De troepen zullen fungeren als een buffer tussen Israël en Hamas, maar Indonesië benadrukt dat hun manschappen niet betrokken zullen worden bij actieve gevechtshandelingen.
Omstreden structuur: ‘Voorzitter voor het leven’
De Vredesraad verschilt wezenlijk van internationale organen zoals de VN. Volgens het handvest, dat in januari in Davos werd getekend, is Trump voorzitter voor het leven en heeft hij het recht zijn eigen opvolger aan te wijzen. De dagelijkse macht ligt bij een Executive Board met vertrouwelingen zoals Jared Kushner, Marco Rubio en de Britse oud-premier Tony Blair.
Bovendien hanteert de raad een opvallend financieel model: landen die permanent lid willen blijven, moeten 1 miljard dollar contributie betalen. Critici, waaronder hoogleraar internationaal recht Nico Schrijver, spreken van een "parallelle Veiligheidsraad" die vooral autocratische trekken vertoont.
Spanning met de Verenigde Naties en westerse bondgenoten
Trump stelde tijdens de bijeenkomst dat de Vredesraad zal "toezien op de VN om ervoor te zorgen dat deze goed functioneert." Hoewel hij financiële steun aan de VN beloofde, wordt het initiatief door veel traditionele bondgenoten met argwaan bekeken.
Frankrijk en Duitsland: Hebben deelname afgewezen; Duitsland was slechts als waarnemer aanwezig.
Europese Unie: Stuurde een waarnemer, wat op felle kritiek van Frankrijk stuitte omdat de EU hiervoor geen mandaat zou hebben.
Nederland: Was tijdens deze eerste ontmoeting eveneens aanwezig in de rol van waarnemer.
Een fragiele vrede
Ondertussen blijft de situatie in Gaza uiterst broos. Sinds het ingaan van het staakt-het-vuren in oktober vorig jaar zijn er volgens Palestijnse bronnen alweer 600 mensen omgekomen. Israël heeft Hamas een ultimatum van 60 dagen gesteld om volledig te ontwapenen. Gebeurt dit niet, dan dreigt Israël met een hervatting van de grootschalige militaire operaties.
Trump toonde zich echter optimistisch en hintte zelfs op een bredere rol voor de raad bij andere wereldwijde conflicten, waaronder de spanningen met Iran. "Misschien sluiten we een deal, misschien niet. Daar komen jullie de komende tien dagen wel achter."
