Drugscriminaliteit verschuift naar kleine havens: Nederlandse kustgemeenten bundelen krachten
Nu het in Rotterdam moeilijker wordt om binnen te komen, verplaatst de problematiek zich. De verschuiving naar kleine havens gaat gepaard met een verandering in werkwijze naar risicovolle methoden op open zee.
De strijd tegen drugssmokkel in Nederland gaat een nieuwe fase in. Terwijl de beveiliging in grote havens als Rotterdam en Vlissingen steeds fijnmaziger wordt, waarschuwen zes kustgemeenten voor een ‘waterbedeffect’. Criminelen wijken uit naar kleinere zeehavens, gebruiken nieuwe smokkelroutes en hanteren steeds inventievere methoden. De betrokken gemeenten hebben zich verenigd in een nieuw platform en vragen het Rijk dringend om financiële en operationele steun.
De gemeenten Den Helder, Harlingen, Den Haag (Scheveningen), Goeree-Overflakkee, Eemsdelta en Het Hogeland hebben de handen ineengeslagen in het ‘Platform Ondermijning Kleine Zeehavens’. De burgemeesters van deze gemeenten vrezen dat hun havens, door het gebrek aan de zware beveiliging die in de ‘mainports’ geldt, een aantrekkelijk alternatief zijn geworden voor criminele organisaties.
Het waterbedeffect
Jarenlang lag de focus van de drugsbestrijding op Rotterdam en Antwerpen. Met succes: de douane meldt dat de hoeveelheid onderschepte cocaïne in Nederlandse havens vorig jaar is gedaald naar 24.500 kilo, een forse afname ten opzichte van de 38.000 kilo in 2024. Op Schiphol daalde de drugsvangst bij passagiers zelfs met 65 procent.
Toch heerst er geen optimisme, maar waakzaamheid. “Criminelen zoeken de weg van de minste weerstand,” stelt Hans Broekhuizen, burgemeester van Het Hogeland. Nu het in Rotterdam moeilijker wordt om binnen te komen, verplaatst de problematiek zich. Burgemeester Ina Sjerps van Harlingen spreekt van een nieuwe realiteit: “De toezichthoudende instanties zijn hier onvoldoende versterkt om dit soort criminaliteit aan te pakken. Het kan niet zo zijn dat wij er alleen voor opdraaien.”
Nieuwe methoden: Drop-offs en 'inwassen'
De verschuiving naar kleine havens gaat gepaard met een verandering in werkwijze. Waar drugs voorheen vooral in containers werden verstopt, zien autoriteiten nu een toename van risicovolle methoden op open zee.
- De 'drop-off' methode: Grote schepen gooien hun illegale lading op zee overboord, waarna deze wordt opgepikt door snelle motorboten, vissersschepen of plezierjachten die onopvallend de kleine havens binnenvaren. Dat dit regelmatig misgaat, bleek recent op Terschelling. Daar spoelden pakketten aan met in totaal 500 kilo hasj, vermoedelijk na een mislukte overdracht op de Noordzee.
- Chemische camouflage: Drugs worden steeds vaker chemisch ‘ingewassen’ in materialen zoals kleding, houtskool of karton, om later in laboratoria weer te worden geëxtraheerd.
- West-Afrika route: Criminelen mijden directe lijnen vanuit Zuid-Amerika en verschepen cocaïne vaker via West-Afrika naar Europa. Een voorbeeld hiervan was een recente vondst in Amsterdam, waar 4500 kilo cocaïne werd ontdekt in een houtcontainer uit die regio.
- Vindingrijke verstopplekken: Dat de creativiteit van smokkelaars groot blijft, bleek deze maand in Barneveld. Daar onderschepten politie en douane 319 kilo cocaïne die was verstopt in diepgevroren vissen uit Suriname. De vissen moesten worden opengezaagd om de drugs te vinden.
Explosieve stijging cannabis
Terwijl de cocaïnecijfers dalen, ziet de douane een explosieve groei in de cannabissmokkel. Vorig jaar werd een recordhoeveelheid van ruim 65.000 kilo marihuana onderschept; een verviervoudiging ten opzichte van 2024. Deze drugs zijn voornamelijk afkomstig uit de VS, Canada en Thailand, waar legale overproductie wordt gedumpt op de Europese markt.
Oproep aan Den Haag: "Wij kunnen dit niet alleen"
Naast drugshandel maken de kleine havens zich ook zorgen over spionage op de Noord- en Waddenzee omwille van interesse in energie-infrastructuur.
Om deze veelzijdige dreiging het hoofd te bieden, nemen de gemeenten zelf al maatregelen. Er wordt geïnvesteerd in slimme camera’s met AI-software, extra ‘haven-boa’s’ en verscherpt toezicht. In Scheveningen trekken politie, marechaussee en douane samen in een nieuw kantoor op de kade.
De gemeenten stellen echter dat dit onvoldoende is zonder structurele hulp. Ze vragen het Rijk om een jaarlijkse bijdrage van 3 miljoen euro en meer capaciteit van de waterpolitie en de douane in de regio’s.
Hoewel de Tweede Kamer een motie heeft aangenomen om het platform te steunen, blijven concrete financiële toezeggingen vooralsnog uit. “Zonder die steun wordt het heel moeilijk om deze havens veilig te houden,” waarschuwt burgemeester Sjerps.