Vanaf 1 juli 2026 voert de Europese Unie een vaste douaneheffing van drie euro in voor kleine pakketten onder de 150 euro. Hoewel de maatregel bedoeld is om de vloedgolf aan goedkope import van buiten de EU in te dammen, luiden Belgische vakbonden en werkgevers de noodklok. Zonder een drastische modernisering van de controles blijft de maatregel volgens hen symboolpolitiek.
De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB), waarin zowel Belgische vakbonden als werkgeversorganisaties uit de distributie- en e-commercesector vertegenwoordigd zijn, reageert kritisch op het recente besluit van de Raad van de EU. Hoewel zij de invoering van de heffing als een "stap in de goede richting" zien, waarschuwen zij dat een louter fiscale maatregel de fundamentele problemen niet oplost.
"Dweilen met de kraan open"
De sociale partners sparen hun kritiek niet. "Zonder een slim controleplan zal het zijn als dweilen met de kraan open," luidt hun waarschuwing. Een taks alleen houdt onveilige, nagemaakte of ondergewaardeerde goederen niet tegen. Om de Europese markt echt te beschermen, is er volgens de CRB nood aan een onontkoombaar inspectiesysteem dat steunt op moderne technologie en een betere coördinatie tussen nationale en Europese autoriteiten.
De voorgestelde speerpunten voor een effectieve aanpak zijn:
Inzet van High-Tech: In plaats van enkel meer douaniers aan te werven, moet er geïnvesteerd worden in AI-gestuurde software, geavanceerde scanners en een centraal Europees datahub (het EU Customs Datahub).
Risicoanalyse via QR-codes: Door pakketten te voorzien van unieke QR-codes kunnen autoriteiten direct een risicoscore toekennen en zeer gerichte handmatige inspecties uitvoeren op verdachte zendingen.
Verantwoordelijkheid bij de bron: De inning van de drie euro heffing moet volledig bij de e-commerceplatformen liggen. "De consument moet vooraf weten wat hij betaalt," aldus de partners. Het doorschuiven van deze taak naar transport- of postbedrijven zou de levering enkel onnodig complex maken.
Een 'Fast Lane' voor eerlijke handel
Geïnspireerd door de Chinese douane stellen de sociale partners een systeem met twee snelheden voor. Platformen die zich strikt aan de regels houden, zouden gebruik kunnen maken van een 'fast lane', terwijl verdachte stromen door een trage, handmatige controle moeten. Aangezien leveringssnelheid een cruciaal criterium is voor consumenten, zou dit een natuurlijke stimulans vormen om bij bonafide verkopers te bestellen.
Pleidooi voor een 'Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst'
Op organisatorisch vlak pleit de CRB voor de oprichting van een gecoördineerde handhavingsstructuur naar het model van de Belgische SIOD (Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst). Dit moet de synergie tussen de douane, economische inspectie en andere diensten maximaliseren.
Tot slot dringen de sociale partners er bij de Belgische regering op aan om diplomatiek het voortouw te nemen. Er moet overleg komen met grote handelspartners zoals China, de Verenigde Staten en Türkiye om de Europese regelgeving op lange termijn af te stemmen en toekomstige handelsconflicten te vermijden.
