De spanningen in de Golfregio zijn tot een nieuw kookpunt gestegen. Ondanks een broos staakt-het-vuren hebben de Verenigde Staten en Iran over en weer zware militaire klappen uitgedeeld.
Terwijl de diplomatieke kanalen achter de schermen haperen, escaleert het geweld op de grond en op het water, wat de druk op de toch al wankele Iraanse economie verder opvoert.
Militaire escalatie en tegenstrijdige berichten
Het Amerikaanse militaire commando in het Midden-Oosten (US CENTCOM) meldde dat het "zelfverdedigingsaanvallen" heeft uitgevoerd nadat Iran raketten en drones had afgevuurd op Koeweit en Bahrein. Volgens de Amerikaanse lezing werden de raketten richting Bahrein onderschept en stortten de projectielen die op Koeweit waren gericht voortijdig neer.
De officiële berichtgeving vanuit de regio schetst echter een grimmiger beeld:
Luchthaven Koeweit getroffen: Volgens het Koeweitse staatspersbureau is de T1-terminal van de internationale luchthaven van Koeweit wel degelijk geraakt door een Iraanse drone- en raketaanval. Er zijn meldingen van gewonden en alle vluchten moesten worden omgeleid.
Tegenstoten op Qeshm: Als reactie op de Iraanse agressie heeft de VS een militair grondcontrolecentrum (volgens Iran een communicatietoren) op het Iraanse eiland Qeshm, gelegen in de strategische Straat van Hormuz, onder vuur genomen.
Doelwitten in Bahrein: De Iraanse Revolutionaire Garde claimt op haar beurt dat ze met succes het hoofdkwartier van de Amerikaanse Vijfde Vloot in Bahrein heeft bestookt, al wordt dit door het Amerikaanse leger ontkend.
Escalatie op zee: De olietanker-blokkade
De directe aanleiding voor de Iraanse aanvallen ligt volgens de Revolutionaire Garde bij de aanhoudende Amerikaanse zeeblokkade in de Straat van Hormuz, die sinds 13 april van kracht is.
CENTCOM bevestigde dat een Amerikaans gevechtsvliegtuig een raket heeft afgevuurd op de machinekamer van een ongeladen olietanker die onder de vlag van Botswana voer. Het schip negeerde herhaalde waarschuwingen en probeerde het Iraanse eiland Kharg te bereiken.
Sinds het begin van de blokkade heeft het Amerikaanse leger al zes commerciële schepen uitgeschakeld en meer dan 120 vaartuigen van koers doen veranderen om Iran economisch te isoleren. Iran noemt deze acties "brute en openlijke agressie" en waarschuwt dat het verstoren van de veiligheid in de regio de VS duur te staan zal komen.
Mislukken de vredesgesprekken?
De militaire confrontaties vallen samen met verwarring over de status van de vredesbesprekingen. Iraanse semiofficiële nieuwsagentschappen zoals Fars en Tasnim meldden dat Teheran de communicatie met bemiddelaars heeft stopgezet omdat er geen akkoord kon worden bereikt over een gekoppeld staakt-het-vuren in Libanon, waar Israël strijdt tegen het door Iran gesteunde Hezbollah. Iran eist dat de strijd in Libanon stopt voordat de onderhandelingen met de VS kunnen worden voortgezet.
De Amerikaanse president Donald Trump sprak die berichten echter resoluut tegen op sociale media. Volgens Trump zijn de gesprekken "continu gaande" en is het nu aan Iran om "goedschiks of kwaadschiks een deal te sluiten."
Ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, uitte tijdens een hoorzitting in het Congres voorzichtige hoop over de nucleaire dimensie van de onderhandelingen, al benadrukte hij dat er geen garanties zijn.
Iraanse economie op het breekpunt
Terwijl het conflict voortduurt, kraakt Iran vanbinnen onder een historische economische crisis. Volgends de Iraanse Centrale Bank is de inflatie in mei gestegen naar 77,2% op jaarbasis—een stijging van 8,5% ten opzichte van april. Voor dagelijkse levensbehoeften zoals medicijnen, transport en voedsel ligt de inflatie zelfs op 113,8%.
Volgens het Bamdad Institute of Economic Studies is dit het hoogste inflatieniveau in Iran sinds de Tweede Wereldoorlog (1942), toen een Brits-Sovjetse invasie de voedselvoorziening ontregelde en tot hongersnood leidde.
De economische malaise legt een bom onder de sociale stabiliteit van het land:
Valutacrash: De Iraanse rial, die in 2015 nog werd verhandeld tegen 32.000 rial per dollar, is volledig ingestort en noteert inmiddels meer dan 1,7 miljoen rial per dollar.
Dreiging van nieuwe protesten: Analisten waarschuwen dat de extreme prijsstijgingen tegen het einde van de zomer kunnen leiden tot nieuwe massale volksopstanden. Eerdere protesten begin dit jaar werden door het regime bloedig neergeslagen, met naar schatting 7000 doden tot gevolg.
De Iraanse president Masoud Pezeshkian gaf in een verklaring toe dat de bevolking zich moet instellen op nog zwaardere tijden: "We zijn in oorlog, en we moeten deze ontberingen accepteren."
