Het Israëlische leger stond op het punt een nachtelijke aanval uit te voeren op een groep mannen in het zuiden van Syrië, toen soldaten op het laatste moment lange pijpenkrullen bij de doelwitten opmerkten. Het bleken geen Syrische militanten te zijn, maar orthodoxe joodse burgers die de grens waren overgestoken en op de terugweg waren naar Israël.
Het incident, dat voor het eerst werd gemeld door de Israëlische publieke omroep en later door het leger werd bevestigd, werpt een zoeklicht op een marginale extremistische kolonistengroep: Pioniers van Basjan (Halutzei Habashan). Leden van deze groepering dringen de afgelopen weken om de paar dagen illegaal het zuiden van Syrië binnen in een poging daar joodse buitenposten te stichten.
Wat is de 'Pioniers van Basjan'?
De Pioniers van Basjan werd begin vorig jaar opgericht door rechtse Israëlische activisten. De groep ontleent haar naam aan de bijbelse regio Basjan, die delen van het huidige Zuid-Syrië en buurland Jordanië omvat.
Doelgebied: De zuidwestelijke Syrische provincies Quneitra, Daraa en Sweida. Aanzienlijke delen hiervan vallen binnen de "bufferzone" die Israël in december 2024 instelde, vlak na de val van de Syrische president Bashar al-Assad.
Historische claim: De groep claimt een historisch recht op het gebied, dat in de Bijbel bekendstaat om zijn vruchtbare grond en onder Mozes werd veroverd op koning Og.
Geopolitiek argument: De activisten stellen dat joodse nederzettingen in Syrië de Israëlische controle over de bezette Golanhoogten zullen versterken. Daarnaast beweren ze de Druzische minderheid te willen beschermen na bloedige sektarische confrontaties tussen Druzische groepen, Soennitische Bedoeïenentribus en Syrische veiligheidstroepen.
Amos Azaria, leider van de groep en professor informatica aan de Ariel Universiteit op de bezette Westelijke Jordaanoever, stelt openlijk dat de groep een "humanitaire corridor" wil creëren naar de Druzische enclave Sweida door het tussenliggende Soennitische gebied te ontvolken:
"Het gehele district Daraa moet worden gezuiverd van de vijanden die onze vernietiging zoeken en in plaats daarvan worden gevuld met joodse nederzettingen," aldus Amos Azaria.
Azaria waarschuwt bovendien voor de Syrische interim-president Ahmed al-Sharaa (Jolani), die hij een terrorist noemt. Volgens Azaria is de aanwezigheid van joodse burgers noodzakelijk om te voorkomen dat een eventuele toekomstige militaire terugtrekking leidt tot bloedbaden die die van 7 oktober zouden overtreffen.
Strategie: Buitenposten als opstapje
De groepering probeert eerst een rudimentaire buitenpost (outpost) op te zetten vlak bij de Golanhoogten. In het jargon van kolonisten zijn dit informele, eenvoudige nederzettingen. De strategie is om het terrein fysiek te bezetten in de hoop dat de Israëlische regering de nederzetting op een later moment legaliseert — de methode waarmee ook veel joodse nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever zijn begonnen.
Beelden op de sociale media van de groep tonen acties uit de afgelopen maanden:
22 april 2026: Activisten zingen, dansen en zwaaien met Israëlische vlaggen op het dak van een gebouw aan de rand van het Syrische dorp Hader, terwijl Israëlische soldaten toekijken.
18 mei 2026: Leden van de groep vieren hun grensoverschrijding al dansend met leuzen als "Zonder nederzettingen is er geen veiligheid".
5 juli 2026: Religieuze jongeren zitten met de armen in elkaar op de grond in Syrisch gebied, waarna Israëlische soldaten hen lostrekken en met tiewraps boeien.
Reacties van leger, politiek en buurlanden
Het Israëlische leger veroordeelt de acties van de kolonisten scherp. Het leger benadrukt dat de infiltraties de aandacht afleiden van militaire operaties en de veiligheid in het gebied in gevaar brengen. Aangehouden burgers worden overgedragen aan de politie met het verzoek tot vervolging. De Israëlische zender Channel 12 meldde echter dat er tot op heden nog geen aanklachten zijn ingediend.
Ondanks de kritiek van het leger stellen de kolonisten nauwe banden te onderhouden met de uiterst rechtse regering van premier Benjamin Netanyahu. De groep heeft ontmoetingen gedocumenteerd met kabinetsministers Amihai Eliyahu en Shlomo Karhi, en claimt brede steun te genieten binnen het Israëlische parlement (Knesset).
De Syrische autoriteiten hebben niet direct gereageerd op de infiltraties van de kolonistengroep, maar veroordelen de Israëlische militaire bezetting van Zuid-Syrië en roepen de internationale gemeenschap op tot ingrijpen.
In Libanon speelt een vergelijkbaar fenomeen met de kolonistengroep Uri Tzafon ("Ontwaak, o Noorden"), die pogingen doet om Zuid-Libanon binnen te dringen. Hoewel deze groepen vooralsnog klein en marginaal zijn, waarschuwde de Libanese vicepremier Tarek Mitri op X om hen niet te onderschatten:
"Het is waar dat ze een kleine marginale groep zijn die zich op bevel van het Israëlische leger terugtrok. Maar de nederzettingenbeweging op de Westelijke Jordaanoever begon ooit ook met een kleine groep religieuze activisten (Gush Emunim) die tegenstand en obstakels ondervond."
