Op Prinsjesdag heeft minister Heinen van Financiën de Miljoenennota aangeboden aan de Tweede Kamer. Het is de eerste begroting van het minderheidskabinet-Jetten, gevormd door D66, VVD en CDA. Omdat de coalitie geen meerderheid heeft in de Eerste en Tweede Kamer, is steun van oppositiepartijen noodzakelijk om de plannen te realiseren.
Premier Jetten en coalitieleiders Paternotte (D66), Brekelmans (VVD) en Bontenbal (CDA) spreken van een "uitgestoken hand" en benadrukken dat het coalitieakkoord niet in beton is gegoten. Enkel 50Plus-fractievoorzitter Jan Struijs heeft vooralsnog steun toegezegd.
Grote oppositiepartijen zoals Pro (Klaver), JA21 (Eerdmans) en de SGP (Stoffer) stellen echter dat het kabinet eerst een duidelijke keuze moet maken tussen 'links' en 'rechts', terwijl partijen zoals de PVV, Denk en de SP de plannen eveneens scherp bekritiseren.
Wonen en infrastructuur
Om de woningnood aan te pakken verdeelt het kabinet 7 miljard euro tot en met 2035. Hierin is 2,3 miljard euro gereserveerd voor gemeenten (7.000 euro per betaalbare woning), 650 miljoen euro voor een aanvullende gemeentesubsidie en 940 miljoen euro voor grootschalige woningbouwlocaties.
Verder worden er honderden miljoenen vrijgemaakt voor ouderenwoningen, middenhuur en studentenhuisvesting. Voor verhuurders in de middenhuur komt er een objectsubsidie van 10.000 euro per woning (totaal 100 miljoen euro).
Woningcorporaties worden bovendien vrijgesteld van de Europese ATAD-regeling, waardoor zij vanaf 2028 jaarlijks 425 miljoen euro extra investeringsruimte krijgen, goed voor naar schatting 22.000 nieuwbouwwoningen.
Voor het Mobiliteitsfonds trekt het kabinet tot en met 2040 extra geld uit: 5,1 miljard euro, waarvan 1,5 miljard euro bestemd is voor onderhoud aan wegen, spoor en vaarwegen. Wel waarschuwt het ministerie dat er op het gebied van onderhoud nog steeds miljardentekorten zijn.
Zorg, AOW en sociale zekerheid
In de zorg stijgt het verplichte eigen risico met de inflatie mee naar 400 euro. De gemiddelde zorgpremie stijgt naar verwachting met 12,50 euro naar 169 euro per maand, bij een totale zorgbegroting van 118 miljard euro.
Extra middelen gaan naar preventie, zoals wijkgerichte ondersteuning, gratis schoolfruit (23 miljoen euro) en sportaccommodaties (26 miljoen euro). Voor gordelroosvaccinaties is volgend jaar 47 miljoen euro gereserveerd, en tussen 2028 en 2031 jaarlijks 100 miljoen euro voor de leeftijdsgroep van 61 tot 69 jaar.
Op het vlak van sociale zekerheid stapt het kabinet definitief af van het een-op-een koppelen van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting. De voorgenomen verhoging en de verlaagde uitkering voor hogere inkomens via het maximumdagloon (20 procent korting) gaan niet door, wat ook de zogenaamde 'bevalboete' schrapt.
De halvering van de maximale WW-duur van 24 naar 12 maanden is met een jaar uitgesteld tot 2029. In Caribisch Nederland wordt per 1 januari 2027 voor het eerst een werkloosheidsuitkering ingevoerd van maximaal drie maanden op 75 procent van het laatstverdiende loon.
Landbouw, klimaat en energie
Minister Van Essen (Landbouw) beschikt over een stikstof- en natuurfonds van 20 miljard euro. Aanvullend op de bestaande plannen voor de Veluwe en de Peel wordt er bijna een half miljard euro gereserveerd voor andere regio's, zoals Noordwest-Overijssel en het Groene Hart.
Tot 2030 is 1,5 miljard euro begroot voor een vrijwillige beëindigingsregeling voor veehouders en 600 miljoen euro voor extensivering. Er gaat ook 423 miljoen euro extra naar natuurherstel.
In de energiesector trekt minister Van Veldhoven 360 miljoen euro uit voor stroomkabels naar windparken op zee en 1,3 miljard euro voor CO2-opslag in lege gasvelden onder de Noordzee. Bestaande subsidieregelingen voor warmtepompen en isolatie worden voortgezet met een budget van 6 miljard euro.
Defensie, veiligheid en asiel
De Defensiebegroting stijgt volgend jaar naar 28,9 miljard euro om in 2035 te voldoen aan de NAVO-norm van 3,5 procent van het bruto binnenlands product. Er wordt nieuw materieel aangeschaft (zoals een mijnenjager, CV90-voertuigen en Apache-helikopters), jaarlijks 3 miljard euro gereserveerd voor militaire steun aan Oekraïne en vanaf 2029 ingezet op eigen munitieproductie.
Voor Justitie en Veiligheid is in 2027 een bedrag van 231 miljoen euro extra beschikbaar (oplopend naar 462 miljoen in 2030) voor onder meer extra wijkagenten, de Mobiele Eenheid en de aanpak van geweld tegen vrouwen (10 miljoen euro voor voorzieningen zoals centrum Filomena).
Rondom asiel rekent het kabinet vanaf 2028 op een daling van de kosten met 1 miljard euro per jaar. Er wordt 28,8 miljoen euro geïnvesteerd in opvang in derde landen buiten de EU en 6 miljoen euro in extra plaatsen voor overlastgevende asielzoekers.
Onderwijs, innovatie en fiscale maatregelen
Het ministerie van Onderwijs krijgt er volgend jaar 668 miljoen euro bij, wat oploopt tot 1,3 miljard euro structureel. Meer dan een half miljard euro gaat naar het verbeteren van basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen) en 80 miljoen euro naar de werving van zij-instromers.
Op het gebied van innovatie richt minister Herbert van Economische Zaken een investeringsinstelling op van 3,3 miljard euro. Verder reserveert het kabinet 120 miljoen euro voor een Europees AI-ecosysteem (IPCEI-AI), 66,7 miljoen euro voor een AI-fabriek in Groningen en 189 miljoen euro via het Nationaal Groeifonds.
Om de begroting te dekken worden verschillende belastingvoordelen geschrapt. Per 2028 stijgt het btw-tarief op snijbloemen, planten en ballonvaarten van 9 naar 21 procent en vervalt de accijnskorting voor kleine bierbrouwerijen.
Ook worden de bosbouwvrijstelling (vanaf 2029) en de meewerkaftrek (vanaf 2027) afgeschaft. Daar staat tegenover dat de korting op de brandstofaccijnzen met een jaar wordt verlengd en de kinderbijslag per direct met ruim 8 procent stijgt als voorloper op een nieuwe kindregeling.
