Na vier dagen van intensief crisisoverleg hebben coalitiepartijen D66, VVD en CDA hun hoogopgelopen conflict over het belastingplan bijgelegd. De drie partijen zetten het minderheidskabinet zonder een vierde coalitiepartner voort, al erkende premier Rob Jetten tijdens een persconferentie dat de werkwijze ingrijpend moet veranderen. Om toekomstige begrotingen en belastingplannen van stabielere steun te voorzien, schakelt het kabinet de hulp in van Sybrand Buma, vicepresident van de Raad van State.
Zelfkritiek na herstel van vertrouwen
De coalitietop begon vrijdag op het ministerie van Algemene Zaken, verplaatste zich in het weekend naar landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum en mondde maandag in volledige radiostilte uit in een marathonoverleg van elf uur op het Catshuis in Den Haag.
Na afloop meldde de Rijksvoorlichtingsdienst al dat het onderlinge vertrouwen was hersteld. Vanochtend om half negen werden de overige bewindslieden in een ingelaste ministerraad van een half uur bijgepraat, waarna premier Jetten (D66) en de vicepremiers Dilan Yesilgöz (VVD) en Van den Brink (CDA) om tien uur gezamenlijk uitleg gaven aan de pers.
Jetten stak daarbij de hand in eigen boezem. Hij erkende dat de coalitie het geduld van Nederland op de proef heeft gesteld en stelde dat er een andere dynamiek nodig is, met minder Haags gedoe.
Volgens de premier heeft het kabinet bij financiële besluitvorming te lang gedacht dat een ruime meerderheid van zo'n honderd zetels in de Tweede Kamer wel te vinden zou zijn. Hij gaf toe te optimistisch te zijn geweest over het organiseren van parlementaire steun en beloofde voortaan meer tijd te steken in de verhoudingen met zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
Daarnaast wil Jetten structurele afspraken maken over begrotingen en het belastingplan, en waar nodig een duidelijke keuze maken voor een vast blok van partijen. Hoewel het kabinet de bladzijde wil omslaan, kost het volgens hem nog tijd om de recente gebeurtenissen echt achter zich te laten.
Vicepremier Yesilgöz benadrukte dat zij het Kamerdebat van vorige week niet wil overdoen. Wel wees ze erop dat de inhoudelijke koers uit balans raakt zodra een meerderheid onder het financiële fundament ontbreekt — een zorg die VVD-minister Van Weel van Justitie en Veiligheid voorafgaand aan de ministerraad ook al verwoordde.
Terwijl collega-bewindslieden als Aartsen (Werk en Participatie) en D66-staatssecretaris Eerenberg (Financiën) vooral opluchting toonden dat het kabinet weer vooruit kan kijken, sprak Yesilgöz haar vertrouwen uit in het nieuwe traject met Sybrand Buma.
De voormalig informateur na de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 krijgt een maand de tijd om als externe adviseur te verkennen welke oppositiepartijen bereid zijn om toekomstige begrotingen te steunen, zonder zelf akkoorden te sluiten.
Aanleiding: onvrede over linkse belastingdeals
De regeringscrisis ontstond vorige week toen D66 en CDA buiten de VVD om een deal sloten met oppositiepartijen Pro en Volt om het belastingplan voor volgend jaar aan te passen. Door vermogenden zwaarder te belasten willen die partijen een miljard euro ophalen om de inkomstenbelasting te verlagen.
De VVD voelde zich overvallen en stemde donderdag in de Tweede Kamer tegen het volledige belastingplan, maar D66 en CDA vonden alsnog een meerderheid dankzij steun van Denk, 50Plus, de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren.
Yesilgöz noemde het minderheidskabinet vrijdag nog een mislukt experiment, eiste een politieke correctie op de in haar ogen te linkse koers en opperde om een extra rechtse partij zoals JA21 bij de coalitie te betrekken. Dat laatste gebeurt nu dus niet.
Wel had de politieke impasse direct gevolgen voor de buitenlandse agenda: premier Jetten zegde zijn reis naar de COP31-klimaattop in het Turkse Antalya af, terwijl klimaatminister Stientje van Veldhoven haar vertrek uitstelde. Bovendien wil oppositiepartij Pro een Kamerdebat over de crisis aanvragen, dat naar verwachting woensdag plaatsvindt.
Wat er verandert in het aangepaste belastingplan
Uit inventarisaties van belastingadviesbureaus EY en KPMG Meijburg blijkt dat de Tweede Kamer op meerdere punten heeft ingegrepen in de rijksinkomsten. De meest besproken wijziging raakt box 3 vanaf 2029: het huidige vlaktaks-tarief van 36 procent boven een vrijstelling van 1800 euro maakt dan plaats voor twee schijven.
Over de eerste 60.000 euro aan vermogenswinst geldt straks een tarief van 35,5 procent, en daarboven 38,5 procent. Wie uitsluitend spaargeld bezit en jaarlijks minder dan 61.800 euro aan rente ontvangt, gaat er daardoor op vooruit, maar beleggers die aandelen of vastgoed (met uitzondering van de eigen woning) met flinke winst verkopen, krijgen sneller met het toptarief te maken.
Daartegenover staat dat het tarief in de eerste schijf van de inkomstenbelasting — tot grofweg 39.000 euro brutoloon — in 2027 daalt naar 35,84 procent in plaats van de eerder beoogde 36,23 procent.
Daarnaast wordt de voor 2030 geplande vliegbelasting voor privéjets met minder dan twintig stoelen in iedere afstandscategorie met nog eens 100 euro verhoogd, tot 520 euro per passagier op korte vluchten, 1115 euro op middellange afstanden en 2200 euro op verre vluchten.
Ook vermogensoverdrachten worden zwaarder geraakt. Van 2027 tot en met 2031 worden de schijfgrenzen van de erf- en schenkbelasting vijf jaar lang niet geïndexeerd voor inflatie, waardoor mensen eerder belasting betalen; zo blijft voor kinderen de vrijstelling steken op 6908 euro, met daarboven een tarief van 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent daarboven.
Verder wordt het zogeheten schenken op papier per 2028 minder aantrekkelijk door de verplichte jaarlijkse rente die de schenker aan de ontvanger betaalt te halveren van 6 naar 3 procent.
Daarmee neemt het belastingvoordeel af voor vermogenden die via administratieve schenkingen bij de notaris hun nalatenschap verkleinen om de hoogste erfbelastingtarieven (20 procent voor kinderen en 36 procent voor kleinkinderen) te ontwijken.
Onzekere stemming in de Eerste Kamer
Hoewel het belastingplan door de Tweede Kamer is geloodst, is de definitieve invoering nog geen uitgemaakte zaak. De partijen die voor het pakket stemden, beschikken in de Eerste Kamer gezamenlijk over 35 zetels, terwijl er 38 nodig zijn voor een meerderheid.
De steun van enkele eenpersoonsfracties kan de doorslag geven, maar ook de houding van de VVD in de senaat is bepalend. Op de vraag of de VVD-senatoren het wetsvoorstel alsnog gaan steunen, antwoordde Yesilgöz tijdens de persconferentie dat die afweging volledig aan de Eerste Kamerfractie zelf is. De senaat stemt naar verwachting halverwege december over het plan.























