Er zijn geen "valse noten" gekraakt tijdens de bijeenkomst van de 32 staatshoofden en regeringsleiders op de NAVO-top in Ankara. Dat verklaarde Belgisch premier Bart De Wever aan het einde van de top. Hoewel de Amerikaanse president Donald Trump vooraf felle kritiek uitte op de Europese bondgenoten, spreekt de Belgische delegatie van een succesvolle bijeenkomst waarin de rangen werden gesloten rond Oekraïne en de stijgende defensie-inspanningen.
Aan het begin van de top zorgde de Amerikaanse president Donald Trump voor de nodige spanning met scherpe uitspraken over de Europese hulp bij het conflict met Teheran en de Europese houding ten opzichte van Groenland. Ook verklaarde de Amerikaanse president dat het bestand met Iran "voorbij" was na recente nachtelijke Amerikaanse aanvallen.
Volgens premier De Wever hebben die verklaringen de werksessies echter niet overschaduwd. "Op basis van wat ik in de zaal heb gehoord en wat er officieel is gedocumenteerd, is de top zeker een succes", benadrukte De Wever aan de zijde van ministers Theo Francken (Defensie) en Maxime Prévot (Buitenlandse Zaken).
De Wever voegde eraan toe dat Trump zelf zijn tevredenheid over de conclusies had geuit. Gevraagd of hij met Trump over het WK voetbal had gesproken, antwoordde de premier nuchter: "We zaten niet aan dezelfde tafel, dus we hebben niet de kans gehad veel met elkaar te spreken. Ik kan zeggen dat we het daar niet over hebben gehad."
Historische budgetstijging en verschuivende prioriteiten
België trok naar Ankara met een duidelijke boodschap over de eigen defensie-inspanningen. De Wever maakte bekend dat het Belgische defensiebudget met 60 procent is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar, de hoogste procentuele toename binnen de Europese Unie.
"Hoewel we van een laag niveau zijn gestart, hebben we belangrijke vooruitgang geboekt," aldus De Wever, die wel opmerkte dat de productiecapaciteit van de defensie-industrie nog niet snel genoeg meegroeit.
Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot bevestigde in de marge van de top dat België hiermee de NAVO-norm heeft bereikt. "De regering heeft ervoor gezorgd dat België terug is," stelde Prévot. Hij gaf aan dat de Verenigde Staten gelijk hebben als ze Europa vragen meer verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen veiligheid. De huidige dreigingen, hoofdzakelijk vanuit Rusland, kunnen simpelweg niet worden genegeerd.
Volgens Prévot verschuift de Belgische prioriteit binnen de defensie-uitgaven naar luchtverdediging, drones en het integreren van kunstmatige intelligentie. Ook de geplande aanschaf van gevechtsvliegtuigen en extra fregatten blijft op koers. De minister wees op de oorlog in Oekraïne als het bewijs dat de aard van conflicten fundamenteel is veranderd.
"We hebben in West-Europa nog de neiging om een nogal conventionele benadering van bewapening te hebben. Oekraïne is een model geworden op het gebied van drone-oorlogsvoering en heeft ons nu veel lessen te leren."
Rode kaart voor Poetin en de grenzen van Artikel 5
De steun aan Oekraïne bleef het centrale speerpunt voor de Belgische regering. De Wever noemde de militaire hulp een duidelijke waarschuwing aan het adres van het Kremlin: "Dat is een rode kaart voor Poetin. En iedereen weet dat een rode kaart niet gemakkelijk kan worden ingetrokken."
De opgelopen spanningen rond Iran kwamen eveneens ter sprake, al benadrukte De Wever dat dit in essentie "geen NAVO-zaak" is. Hij herinnerde eraan dat Artikel 5 van het NAVO-verdrag enkel geldt voor collectieve defensie wanneer een bondgenoot wordt aangevallen. Een land dat besluit zelf een aanval uit te voeren, kan de andere partners niet automatisch verplichten om deel te nemen.
Wel waarschuwde de premier voor de zware economische gevolgen die een escalatie in de regio kan hebben voor de energie-afhankelijke Europese markt. Mocht er een internationaal mandaat en een staakt-het-vuren komen, dan sluit België een bijdrage aan een Brits-Frans ontmijningsinitiatief in de Straat van Hormuz niet uit, gezien de sterke Belgische expertise in mijnenbestrijding.
Transatlantische diplomatie en Turkse spilfunctie
Ondanks de kritische Amerikaanse toon bleven de diplomatieke relaties met Washington volgens minister Prévot hartelijk. Prévot sprak uitgebreid met zijn Amerikaanse ambtgenoot Marco Rubio, die de Belgische delegatie onder meer feliciteerde met een sportief resultaat.
"Voorbij die knipoog moet de trans-Atlantische relatie natuurlijk opnieuw worden uitgevonden, maar dit stelt de status van de Verenigde Staten als bondgenoot op geen enkele manier ter discussie," aldus Prévot.
Tot slot sprak Prévot zijn waardering uit voor gastland Türkiye, dat volgens hem een cruciale rol speelt in de Europese veiligheid door het verdedigen van de zuidoostflank van de alliantie. Prévot verwees naar de recente Belgische economische missie onder leiding van koningin Mathilde in mei als een teken van wederzijds vertrouwen en sprak de hoop uit om de defensie-industriële samenwerking met Ankara via concrete partnerschappen en contracten verder uit te bouwen.
