Voor het eerst in decennia beleeft de wereld deze week een zeldzame astronomische en religieuze samenloop. Zowel de islamitische ramadan, de christelijke veertigdagentijd als het Chinees Nieuwjaar gaan deze week van start. Deze overlap biedt volgens religiewetenschappers en geestelijken een unieke kans voor solidariteit en interculturele verbinding.
Maankalender(s)
Het is uiterst zeldzaam dat deze drie tradities elkaar zo nauw opvolgen. De reden hiervoor ligt in de verschillende kalendersystemen. Terwijl de westerse wereld de zonne-kalender volgt, baseren de ramadan en het Chinees Nieuwjaar zich op de maanstanden.
Chinees Nieuwjaar: Begon op dinsdag 17 februari en luidt het jaar van het Vuurpaard in.
Ramadan: Startte voor veel moslims op de avond van 17 februari of op donderdag 19 februari, afhankelijk van de zichtbaarheid van de maansikkel.
Veertigdagentijd (Lent): Begon op woensdag 18 februari met Aswoensdag.
De laatste keer dat de christelijke en islamitische vastenperiodes op vrijwel dezelfde dag begonnen, was in 1992. Dat alle drie de festiviteiten nu in één week vallen, is in de recente geschiedenis nog niet voorgekomen.
Verschillende tradities, zelfde Kern
Hoewel de invulling verschilt, staan bij alle drie de tradities bezinning, vernieuwing en zelfdiscipline centraal.
In de islamitische traditie vasten moslims een maand lang van zonsopgang tot zonsondergang. "Het gaat om discipline, empathie en verbinding met God," legt imam Yusuf Meah uit. In Nederland en België is de ramadan dit jaar relatief 'makkelijk' omdat deze in de winter valt; de dagen zijn kort, waardoor de periode zonder eten en drinken korter is.
De christelijke veertigdagentijd is soberder en individueler. Waar katholieken van oudsher Aswoensdag markeren met een askruisje op het voorhoofd, kiezen steeds meer mensen (ook protestanten) voor moderne vormen van onthouding, zoals minder sociale media, geen alcohol of bewuster consumeren.
Tegenover de soberheid van het vasten staat de uitbundigheid van het Chinees Nieuwjaar. Wereldwijd vieren miljarden mensen dit feest met drakendansen, vuurwerk en het schenken van rode enveloppen met geld. Toch is ook hier de kern vergelijkbaar: het huis wordt schoongemaakt om 'kwaad' te verdrijven en plaats te maken voor een frisse start.
Solidariteit en Dialoog
De gelijktijdige start zorgt voor bijzondere momenten van verzoening. Aan de Universiteit van Sunderland kwamen christenen en moslims voor dageraad samen voor een gezamenlijk gebed en ontbijt. "We vasten in solidariteit," aldus aalmoezenier Chris Howson.
Ook in België en Nederland worden interculturele evenementen georganiseerd, zoals het Sultan Der Maanden festival in Antwerpen, waar publieke iftars (maaltijden na zonsondergang) openstaan voor mensen van alle achtergronden. Religiewetenschapper Cok Bakker (Universiteit Utrecht) merkt op dat vooral de ramadan een sterke sociale factor heeft: "Iedereen doet mee, het is een collectief gebeuren, terwijl het christelijke vasten vaak stiller en persoonlijker is."
Ondanks de verwarring over de exacte startdata — waarbij Nederlandse moslims dit jaar soms twijfelden tussen de woensdag (volgens Saoedi-Arabië) of de donderdag (volgens astronomische berekeningen) — overheerst het gevoel van verbondenheid. Het jaar 2026 gaat de boeken in als een jaar waarin miljarden mensen, ongeacht hun geloof, tegelijkertijd stilstaan bij de vraag waar het leven werkelijk om draait.
