De Europese Commissie heeft, samen met een brede coalitie van lidstaten en internationale partners, het 'Team Gaza'-initiatief gelanceerd. Er is direct bijna 900 miljoen euro (ongeveer 1 miljard dollar) toegezegd voor de acute wederopbouw van de Gazastrook.
Hoewel de EU hiermee haar rol als grootste donor herbevestigt, klinkt er ook felle politieke kritiek. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot, noemt de nieuwste Europese voorstellen voor handelsbeperkingen met illegale Israëlische nederzettingen een "zoethoudertje" en eist onmiddellijke wetgevende actie.
Een miljard dollar voor herstel, maar noden zijn gigantisch
De officiële lancering van het 'Team Gaza'-initiatief vond plaats in Brussel tijdens de tweede ministeriële bijeenkomst van de Palestijnse donorgroep. De vergadering werd gezamenlijk voorgezeten door EU-commissaris voor de Middellandse Zee, Dubravka Suica, en de Palestijnse premier Mohammad Mustafa.
Met het toegezegde bedrag van 883,6 miljoen euro (exact 1 miljard dollar) wil de coalitie vitale infrastructuur herstellen die door Israëlische aanvallen is verwoest. Het geld is concreet bestemd voor:
Water- en rioleringssystemen
Het ruimen en verwerken van miljoenen tonnen puin en afval
Het heropstarten van de gezondheidszorg en energievoorziening
Projecten voor landbouw en voedselzekerheid
Naast de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank en de Wereldbank nemen onder meer België, Nederland, Spanje, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Japan deel aan het platform. Canada en Australië hebben aangegeven te willen aansluiten.
België draagt 9,45 miljoen euro bij vanuit het bestaande budget voor bilaterale hulp aan Palestina, specifiek geoormerkt voor Gaza. Daarnaast steunt het land een UNDP-project in de regio met nog eens 6 miljoen euro.
Hoewel de EU spreekt van een cruciale stap om "hoop en veerkracht te bieden", valt het bedrag in het niet bij de werkelijke schade. Volgens recente schattingen van de VN en de EU is er de komende tien jaar ruim 71 miljard dollar nodig voor de volledige wederopbouw van Gaza. Alleen al voor de eerste 18 maanden is 26,3 miljard dollar begroot om basisservices te herstellen.
Logistieke blokkades en schendingen van het bestand
De grootste zorg van de donoren is of de hulp de bevolking daadwerkelijk zal bereiken. Sinds het vorig jaar oktober overeengekomen bestand zijn er door aanhoudende beschietingen en geweld alweer meer dan 1100 Palestijnen gedood en 3500 gewond geraakt. Het totale dodental van de oorlog is inmiddels opgelopen tot minstens 73.000.
De Belgische EU-commissaris voor Crisisbeheersing, Hadja Lahbib, noemde de huidige situatie "onverdraaglijk" en haalde scherp uit naar de blokkades aan de grenzen:
"Het leveren van hulp aan een hongerende bevolking is een wettelijke verplichting onder het internationaal humanitair recht; dit mag nooit als wisselgeld worden gebruikt. Er is een duidelijk gebrek aan politieke wil en inzet bij de Israëlische autoriteiten."
Naast noodhulp was de hervorming van de Palestijnse Autoriteit (PA) een belangrijk agendapunt. Volgens Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid van de EU, moet de PA haar bestuurskracht dringend versterken om een tweestatenoplossing levensvatbaar te maken. Het nieuwe wederopbouwplatform moet daarnaast complementair werken aan de initiatieven binnen de 'Peace Council' van de Amerikaanse president Donald Trump.
Tijdens de bijeenkomst werden ook nieuwe verplichtingen getekend via het PEGASE-financieringsmechanisme. Verschillende Europese landen, waaronder Nederland en België, tekenden voor 41,7 miljoen euro aan nieuwe overeenkomsten, bovenop de reeds toegezegde 310 miljoen euro van de Europese Commissie voor 2026 en 2027.
Belgische kritiek: "Sancties tegen Israël worden geblokkeerd"
Terwijl er in Brussel over wederopbouwfondsen werd gesproken, uitte de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot diepe frustratie over de politieke laksheid van de EU richting Israël. De Europese Commissie presenteerde maandag een document van twee pagina's met opties om de import uit illegale Israëlische nederzettingen te ontmoedigen of te verbieden. Prévot reageerde daarop vernietigend:
"De Commissie heeft nu eindelijk wat opties op tafel gelegd, maar dit geeft de indruk dat het eerder een zoethoudertje is dan een oprechte wil om vooruitgang te boeken. We willen snel concrete, wetgevende voorstellen waar de lidstaten over kunnen stemmen."
De discussie binnen de EU draait momenteel om de juridische basis van eventuele maatregelen. Kallas erkende dat er binnen de Raad onenigheid is: waar de juridische dienst van de Raad spreekt over een handelskwalificatie, zien andere lidstaten het als een kwestie van internationale sancties.
Dit onderscheid is cruciaal voor de besluitvorming:
Handelsmaatregelen kunnen worden goedgekeurd met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen.
Internationale sancties vereisen volledige unanimiteit onder de 27 lidstaten, wat door de politieke verdeeldheid vrijwel onmogelijk is.
Prévot pleit daarom resoluut voor handelsmaatregelen om de impasse te omzeilen. Hij hekelde het feit dat ideologische en economische belangen van sommige lidstaten beslissingen blokkeren die "Israël zouden kunnen irriteren".
De druk op de EU om te handelen neemt toe sinds het advies van het Internationaal Gerechtshof (ICJ) van juli vorig jaar. Daarin werd de Israëlische bezetting van de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem — waar inmiddels zo'n 750.000 kolonisten wonen — illegaal verklaard.
Prévot benadrukte dat België "op het punt staat" om zelfstandig een nationaal importverbod op producten uit deze nederzettingen in te voeren, maar dat een gezamenlijk Europees besluit een vele grotere economische en politieke impact zou hebben.
