De federale regering heeft een akkoord bereikt over de invoering van verplichte genderquota voor de top van autonome overheidsbedrijven. In de toekomst moet minstens 33 procent van de leden van het directiecomité vrouw zijn. Het is de eerste keer dat dergelijke regels worden opgelegd aan de uitvoerende directie, en niet enkel aan de raad van bestuur.
Wat houden de nieuwe regels in?
De maatregel is van toepassing op autonome overheidsbedrijven zoals Proximus, NMBS, Infrabel, Skeyes en Bpostgroup (recent hernoemd naar Bnode). Hoewel er nog geen harde deadline is vastgelegd, stelt minister van Gelijke Kansen Rob Beenders (Vooruit) dat de bedrijven zich "op korte termijn" naar de nieuwe regelgeving moeten schikken.
Concreet betekent dit dat in elk directiecomité minimaal één op de drie zitjes ingevuld moet worden door een vrouw. Minister Beenders noemt de quota een noodzakelijke, tijdelijke maatregel om "historische patronen en de vicieuze cirkel" te doorbreken die vrouwen weghouden uit bestuursfuncties.
Impact verschilt per bedrijf
Voor sommige bedrijven vereist de nieuwe wetgeving een directe reorganisatie aan de top:
Bnode (voorheen bpost): In het tienkoppige directiecomité zetelen momenteel slechts twee vrouwen. Het bedrijf zal dus moeten schuiven in de samenstelling om aan de norm van 33% te voldoen.
NMBS: De spoorwegmaatschappij voldoet reeds aan de nieuwe eisen. Met drie vrouwen in een negenkoppige directie zitten zij al op het vereiste quotum.
Succes van eerdere quota
België heeft al langer ervaring met genderquota, maar tot nu toe golden deze enkel voor de raden van bestuur. Volgens cijfers van de overheid zijn deze eerdere maatregelen zeer effectief gebleken:
Het aandeel vrouwelijke bestuurders steeg van minder dan 10% in 2008 naar meer dan 37% vandaag.
Het aantal raden van bestuur zonder enige vrouwelijke vertegenwoordiging daalde in diezelfde periode van 62 naar slechts 2.
De regering hoopt met de uitbreiding naar de directiecomités – wat als een veel ingrijpendere maatregel wordt beschouwd – eenzelfde effect te sorteren.
Politiek compromis
De huidige regeling is een afgezwakte versie van het oorspronkelijke voorstel van minister Beenders. Hij pleitte aanvankelijk voor een quotum van 40 procent en wilde dit ook opleggen aan grote bedrijven in de privésector.
Dit stuitte echter op verzet bij de coalitiepartners. Zij voerden aan dat quota te ingrijpend zijn en dat bedrijven de vrijheid moeten behouden om leiders te kiezen op basis van verdienste. Als compromis werd de drempel verlaagd naar 33 procent en werd de maatregel beperkt tot staatsbedrijven.
"Ik wilde echt nog verder gaan en heb dat in de regering verdedigd, maar ik stond daarin alleen. Toch is 33 procent ook al een hele stap vooruit," aldus Beenders.
Volgende stappen
Het wetsontwerp is nog niet definitief. Het wordt nu voor advies voorgelegd aan de Raad van State, de betrokken overheidsbedrijven en andere relevante instanties. Daarna moet het parlement de wetgeving nog goedkeuren.
