Aan de vooravond van de NAVO-top in Ankara is de Europese defensiesector volop in beweging. Terwijl de Belgische federale regering op de valreep een definitief akkoord heeft bereikt over de aanschaf van een nieuw Noors luchtverdedigingssysteem, drukt een coalitie van vier andere Europese landen door met een ambitieus nieuw financieringsmodel om gezamenlijke wapenaankopen te versnellen.
De timing van de besluiten is niet toevallig. Vandaag en morgen komen de regeringsleiders en staatshoofden van de NAVO-lidstaten bijeen in de Turkse hoofdstad Ankara. De focus van deze tweedaagse top ligt pijnlijk direct op de actualiteit: het nakomen van de defensie-uitgaven die in 2025 zijn afgesproken, het structureel steunen van Oekraïne en het drastisch opschalen van de Europese defensie-industrie.
België sluit aan bij Nederland voor luchtverdediging
Binnen de Belgische regering is net voor het vertrek naar Ankara de knoop doorgehakt. Het kabinet van minister van Defensie Theo Francken (N-VA) bevestigde een definitief akkoord over de aankoop van het Noorse NASAMS-luchtafweersysteem, geproduceerd door fabrikant Kongsberg.
Met deze beslissing, die volgt op een eerdere intentieverklaring vorig jaar, sluit België zich aan bij een bestaand contract van Nederland. De gezamenlijke aanschaf omvat tien batterijen en is begroot op 1,2 miljard euro. Door de handtekeningen nu te zetten, kunnen beide landen het samenwerkingsverband tijdens de top in Ankara officieel bekrachtigen.
Aan het akkoord ging een stevige politieke discussie vooraf. Binnen de federale regering lag de afhankelijkheid van Amerikaanse raketten voor dit specifieke systeem gevoelig, met name bij regeringspartner Vooruit, gezien de toenemende geopolitieke afstand tussen de VS en Europa. Onder druk van de Vlaamse socialisten is er nu aan het besluit toegevoegd dat er in de toekomst actief gezocht zal worden naar Europese raketten als alternatief.
Vierlandenbond start offensief tegen trage defensie-inkoop
Tegelijkertijd hebben het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Finland en Polen een gezamenlijke verklaring naar buiten gebracht waarin zij de lancering van het Multilateral Defence Mechanism (MDM) aankondigen. Dit nieuwe internationale financieringsmodel moet de private geldstroom naar defensieprojecten aanjagen en de gefragmenteerde Europese defensiemarkt rechttrekken.
Volgens de Britse minister van Financiën, Rachel Reeves, is de huidige defensie-inkoop in Europa "te versnipperd, te duur en te traag". Het MDM moet vanaf 2027 operationeel zijn en is bedoeld om de vraag van gelijkgestemde bondgenoten te bundelen, waardoor gezamenlijke inkoop goedkoper en sneller kan verlopen. De vier landen, waarbij Polen zich als laatste heeft aangesloten, willen dit najaar de formele verdragsonderhandelingen starten en de coalitie verder uitbreiden.
Concurrentie op de defensiemarkt
Dat de markt voor defensiefinanciering steeds drukker wordt, blijkt uit de aanwezigheid van concurrerende initiatieven. Tijdens de top in Ankara probeert Canada namelijk een eigen initiatief van de grond te krijgen: de Defence, Security and Resilience Bank (DSRB), waarvoor het zo'n tien oprichtingslanden zoekt. Het Verenigd Koninkrijk heeft deelname aan dit Canadese project inmiddels uitgesloten om zich volledig op het MDM te richten.
De top in Ankara belooft door deze ontwikkelingen niet alleen in het teken te staan van politieke steunbetuigingen aan Oekraïne — wiens president Volodymyr Zelensky ook wordt verwacht — maar vooral van harde zakelijke en financiële herstructureringen binnen de Europese defensie.
