De protesten tegen de geplande bezuinigingen in het Franstalig onderwijs in Brussel zijn uitgelopen op ernstige rellen. Terwijl het parket enerzijds tientallen relschoppers — onder wie opvallend veel minderjarigen — vervolgt, zijn er anderzijds meerdere strafrechtelijke onderzoeken geopend naar mogelijk politiegeweld. Ondertussen laait de politieke discussie over de harde aanpak van de jonge amokmakers hoog op.
De aanleiding: Besparingen in het onderwijs
De onrust begon nadat het parlement van de Franse Gemeenschap (de Federatie Wallonië-Brussel) op 4 juni een ingrijpend besparingspakket goedkeurde om het begrotingstekort terug te dringen.
De maatregelen omvatten onder meer een verhoging van de lesuren voor leerkrachten, strengere regels voor het ziekteverlof van het onderwijspersoneel en hogere inschrijvingsgelden in het hoger onderwijs.
Vakbonden, leraren en studentenorganisaties uitten onmiddellijk hun diepe zorgen over de daling van de onderwijskwaliteit, wat leidde tot grootschalige demonstraties in de hoofdstad.
Grimmige sfeer en brandstichting in de binnenstad
Wat begon als een vreedzaam protest, sloeg snel om in gewelddadige confrontaties. Al op 5 juni kwam het tot botsingen tussen demonstranten en de politie. Op maandag 8 juni escaleerde de situatie verder rond het Centraal Station. Groepen jongeren wierpen barricades op met deelfietsen en -steps en staken deze in brand.
De politie nam tijdens gerichte controles diverse brandstichtende materialen in beslag, waaronder jerrycans benzine en molotovcocktails. Toen agenten 's avonds herhaaldelijk werden bekogeld met projectielen, zette de ME traangas in in de Sint-Jansstraat.
Een groep van zo'n 500 personen trok vervolgens naar het hoofdkwartier van de politieke partij MR in Sint-Gillis, waar de politie sproeiwagens moest inzetten om de menigte uiteen te drijven. Die dag alleen al werden acht personen gerechtelijk aangehouden.
"Professionele amokmakers" en kinderen voor de jeugdrechter
Jurgen De Landsheer, korpschef van de politiezone Brussel-Zuid, trok aan de alarmbel in het tv-programma De Afspraak. Volgens hem worden de onderwijsprotesten gekaapt door georganiseerde groepen die puur uit zijn op vernieling.
"Het zijn bijna professionele amokmakers die naïeve manifestanten meetrekken in hun spel tegen de overheid en de politie. Alle redenen zijn goed om ons te destabiliseren", aldus De Landsheer.
Opvallend is de jonge leeftijd van de relschoppers; volgens de korpschef gaat het soms om kinderen van amper 11 tot 15 jaar oud. Inmiddels zijn er 23 personen ter beschikking gesteld van het parket:
17 minderjarigen (tussen 14 en 17 jaar oud) zijn voorgeleid bij de jeugdrechter.
6 meerderjarigen (tot 48 jaar oud) zijn overgedragen, van wie er drie via het snelrecht direct worden gedagvaard.
De verdachten worden beschuldigd van weerspannigheid, vandalisme, het gooien van voorwerpen naar winkelpanden en de politie, en poging tot brandstichting.
Onderzoek naar politiegeweld
Terwijl het parket hard optreedt tegen de vernielingen, ligt het optreden van de politie zelf nu ook onder een vergrootglas. Betogers en mensenrechtenactivisten claimen dat de politie buitensporig hard en agressief heeft ingegrepen tijdens de betogingen.
Het Brusselse parket heeft officieel bevestigd dat er diverse klachten over politiegeweld zijn binnengekomen. Voor elk van deze klachten is inmiddels een apart strafrechtelijk onderzoek opgestart om te controleren of de agenten hun boekje te buiten zijn gegaan. Korpschef De Landsheer benadrukte dat de politie onder hoogspanning opereert, maar dat de beelden die hij tot nu toe zag een correcte en proportionele tussenkomst toonden.
Politieke verdeeldheid: Militaire kampen versus ouderlijke plicht
De federale politiek reageert verdeeld maar streng op de onlusten. Er liggen inmiddels verschillende ingrijpende voorstellen op tafel:
Militaire jeugdkampen: Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) stelde voor om ontspoorde jongeren naar militaire trainingskampen te sturen om hen discipline, orde en burgerzin bij te brengen. Hij verwees naar het bestaande Defensie-programma #Reboot4You en gaf aan open te staan voor een proefproject. Dit idee kreeg eerder ook steun van Conner Rousseau (Vooruit).
"De sloper betaalt": Minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin pleit voor de directe activering van de zogeheten "kraker betaalt"-regeling uit het coalitieakkoord. Hij wil dat daders wettelijk verplicht worden om zelf op te draaien voor de kosten van de reparaties en de schoonmaak van publieke eigendommen.
Korpschef De Landsheer reageerde echter sceptisch op het idee van de defensie-bootcamps. Hij wees erop dat de wachtlijsten voor de gesloten jeugdinstellingen nu al overvol zijn en dat er simpelweg geen budget is voor dergelijke opvangkampen. Volgens hem ligt de verantwoordelijkheid in de allereerste plaats bij de ouders om hun jonge kinderen van de straat te houden.
